Dodatkowe badanie moczu

Dodatkowe badanie moczu

Posted by redaktor | Tags: Układy moczowy i płciowy |

Szczególnie dokładnym badaniem moczu jest tzw. dobowa zbiórka moczu i posiew moczu. Umożliwiają one nie tylko zdiagnozowanie różnych chorób układu moczowego, ale też wnikliwe skontrolowanie pracy całego ustroju.

Dobowa zbiórka moczu

Jest zlecana przez lekarza pierwszego kontaktu lub przez lekarza specjalistę. Służy zdiagnozowaniu przewlekłych chorób nerek lub pomaga ocenić stopień tracenia z moczem pewnych związków chemicznych w chorobach metabolicznych. Dzięki tak wnikliwemu badaniu moczu uzyskuje się obiektywne stężenie badanej substancji niezależnie od zmiennego jej wydalania w czasie całego dnia.

Jeśli chcesz poznać listę i opis chorów układu moczowego - przeczytaj ten artykuł

Badanie wymaga cierpliwości. Mocz bowiem powinien być zbierany przez pacjenta od porannej porcji przez cały dzień i noc aż do rana dnia następnego. Mocz oddaje się do słoja lub innego czystego pojemnika z podziałką, by po 24 godzinach zbiórki można było, z jak największą dokładnością określić w mililitrach, a nie "na oko", ilość wydalonego moczu.

Słój można przechowywać w temperaturze pokojowej w łazience. Do laboratorium natomiast dostarcza się zwykle tylko niewielką, tzn. 100-200 ml, próbkę zebranego moczu po jego dokładnym wymieszaniu, jednocześnie podając ilość zebranego moczu.

Na podstawie dobowej zbiórki moczu określa się:

  • wielkość białkomoczu dobowego

Dzięki dokładnie określonemu dobowemu wydalaniu białka z moczem w ciągu doby można łatwiej rozpoznać niektóre przewlekłe zapalenia układu moczowych aż do odmiedniczkowego zapalenia nerek.

Jeżeli otrzymamy wynik:
          o z wartością poniżej 0,5 g białka/dobę, jest to znikomy białkomocz,
          o z wartością od 0,5 do 3,5 g białka/dobę, jest to białkomocz mierny
          o gdzie wartość białkomoczu będzie powyżej 3,5 g białka na dobę, wskazująca na znaczne uszkodzenie kłębuszka nerkowego, co w każdym przypadku wymaga dokładnego wyjaśnienia. Może świadczyć o występowaniu zespołu nerczycowego.

  • wielkość cukromoczu dobowego

Wydalanie cukru z moczem bardziej niż innych substancji uzależnione jest od poziomu cukru w surowicy krwi i waha się w ciągu dnia, zwiększając się znacznie po posiłkach w nieprawidłowo leczonej cukrzycy. Podczas gdy zdrowa nerka może wydalać do 150 ml glukozy na dobę, to wydalanie cukru z moczem u ludzi chorych sięga niekiedy nawet kilku gramów.

Określenie wielkości utraconego cukru w moczu dobowym przynosi cenne informacje na temat prawidłowego leczenia cukrzycy (dobowa zbiórka moczu na cukier), a także na temat tego, czy w przebiegu cukrzycy doszło do uszkodzenia kłębuszków nerkowych (dobowa zbiórka moczu na białko lub znacznie bardziej dokładne i czulsze badanie - dobowa zbiórka moczu na wydalanie frakcji białkowej, zwanej albuminami).

  • liczbę krwinek białych, czyli leukocytów

Najdokładniejszym miernikiem liczby leukocytów wydalanych z moczem jest oznaczenie liczby krwinek białych wydalonych na dobę lub w czasie 12 godzin i określanych mianem liczby Addisa (dawniej używano jeszcze określenia liczby leukocytów wydalonych z moczem w ciągu minuty i nazywano to badanie liczbą Hamburgera). Obecnie obliczanie liczby Addisa czy liczby Hamburgera stało się mniej popularne, a jeszcze nie tak dawno była to jedna z ważnych metod rozpoznawania zakażenia układu moczowego czy przewlekłego bakteryjnego zapalenia układu moczowego. Teraz raczej wykonuje się posiew moczu, gdyż jest dokładniejszy i wnosi więcej informacji.

Do badania liczby Addisa mocz zbiera się do naczynia dokładnie przez 12 godzin (np. od 19 do 7 rano). Przed rozpoczęciem badania należy opróżnić pęcherz do ubikacji, a następnie przy zachowaniu normalnej ilości wypijanych płynów oddawać każdorazowo mocz do słoja aż do godziny 7 rano.

Do laboratorium natomiast należy dostarczyć całą ilość zebranego moczu, a gdy mamy możliwość dokładnego zmierzenia całej objętości, oddając mocz do słoja z podziałką, wystarczy przynieść jedynie około 100-mililitrową próbkę moczu.

Za normę liczby Addisa dla krwinek białych przyjmuje się 650 tys. do 3 mln leukocytów wydalanych w ciągu doby.

  • liczbę wałeczków wydalanych z moczem w ciągu doby

To badanie jest rzadko zlecane. Oznaczenie liczby wałeczków jest bardzo specjalistycznym badaniem. Prawidłowo powinno się stwierdzać od 2 tys. do 5 tys. wałeczków szklistych na dobę. Jego podwyższony poziom służy do różnicowania chorób nerek.

  • liczbę minerałów wydalanych na dobę przez nerki

Najczęściej wykonuje się dobową zbiórkę moczu na wapń, fosfor, sód, potas. Na przykład wydalanie dobowe wapnia z moczem może posłużyć urologowi w leczeniu kamicy nerkowej, a także wykryje skłonność do samoistnego tracenia wapnia z moczem lub skontroluje jego przyswajanie w czasie leczenia preparatami wapnia w osteoporozie. W niektórych schorzeniach wykonuje się specjalistyczne testy określające, czy nerka ma zdolność oszczędzania takich pierwiastków jak sód i potas, co pośrednio świadczy albo o jej uszkodzeniu w przebiegu zaburzeń gospodarki elektrolitowej, albo też o braku pewnych hormonów.

  • poziom hormonów

Jest badaniem rzadko zlecanym i należy do bardzo specjalistycznych, które są pomocne w różnicowaniu skomplikowanych endokrynopatii, tzn. patologii hormonalnych. Badanie służy np. oznaczeniu kortyzolu przy podejrzeniu zaburzeń wydzielania hormonów w nadczynności lub niedoczynności kory nadnerczy czy patologii przysadki mózgowej wydzielającej hormony stymulujące z kolei wydzielanie kortyzolu.

Posiew moczu

Posiew moczu może wskazać, jaka bakteria jest odpowiedzialna za zakażenie układu moczowego.

Jest to badanie moczu zlecane przez lekarza dla potwierdzenia istnienia zakażenia dróg moczowych, które najczęściej przebiega z widocznymi, a nierzadko bardzo przykrymi dolegliwościami. Należą do nich trudności z oddawaniem moczu, uczucie bolesnego, nieprzyjemnego parcia na mocz, częste oddawanie moczu z wrażeniem niepełnego opróżnienia pęcherza moczowego, krwiomocz, a niejednokrotnie także objawy ogólne pod postacią gorączki z dreszczami, biegunki czy nudności.

Istnieją dwie sytuacje, gdy posiew moczu powinien być wykonywany nawet przy braku objawów wymienionych powyżej, a zakażenie leczone niezależnie od objawów. Należy do nich zakażenie u osób (szczególnie mężczyzn) z cewnikami założonymi na stałe do pęcherza moczowego oraz zakażenia (czasem bezobjawowe) u kobiet w ciąży, które stwierdza się najczęściej po wykonaniu rutynowego comiesięcznego badania ogólnego moczu.

Wykonanie posiewu moczu

Jest znacznie bardziej skomplikowane niż wykonanie badania ogólnego moczu. Mocz oddaje się do specjalnego wyjałowionego, a więc oczyszczonego ze wszystkich bakterii naczynka (plastikowego lub szklanego), które wcześniej należy pobrać w laboratorium, gdzie będziemy wykonywać badanie. Do badania wykorzystuje się mocz z tzw. środkowego strumienia, co oznacza, że pierwsze krople moczu oddaje się do toalety, następnie do jałowego naczynka, a resztę ponownie do toalety. Oddanie moczu powinno się poprzedzić umyciem zewnętrznych narządów płciowych ciepłą bieżącą wodą bez dodatku mydła po to, by uniknąć ryzyka zanieczyszczenia próbki bakteriami bytującymi na skórze.

Jeszcze większe znaczenie ma w tym przypadku szybkie dostarczenie naczynka z moczem do laboratorium, gdyż przechowywanie go przez kilka godzin w temperaturze pokojowej grozi namnożeniem się bakterii i uzyskaniem fałszywie dodatniego wyniku. W sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieje konieczność dłuższego przechowywania moczu w pojemniczku należy bezwzględnie umieścić go w lodówce.

Posiew moczu powinno się pobierać w miarę możliwości przed zastosowaniem leczenia i w ok. 7 dni po jego zakończeniu dla potwierdzenia skuteczności zastosowanej terapii.

Wynik badania stanowi nazwa bakterii odpowiedzialnej za rozwój zakażenia oraz jej stężenie w mililitrze moczu podane w postaci potęgi np. 102, 103, 105, itd.

Do bakterii chorobotwórczych, które najczęściej spotkamy na wynikach posiewów moczu należą: Escherichia coli, Staphylococcus, Klebsiella, Enterokok, Proteus.

Niezwykle istotną informacją dla lekarza jest dołączony do wyniku antybiogram, czyli ustalona w probówce wrażliwość bakterii wyhodowanej z moczu pacjenta na różne antybiotyki (inaczej podatność na leczenie). Antybiogram bardzo ułatwia dobór skutecznego leczenia spośród coraz większej ilości antybiotyków dostępnych na rynku farmaceutycznym.

Vademecum dobowej zbiórki moczu

  • Dobowa ilość moczu (inaczej diureza dobowa) u zdrowego człowieka waha się od 600 ml do 2000 ml, co stanowi ok. 75% płynów wypitych w ciągu całego dnia.
  • W warunkach prawidłowych nerki wydzielają w nocy ok. 1/2 do 1/4 ilości dobowego moczu.
  • Jeżeli objętość moczu jest mniejsza niż 400 ml na dobę, mówimy o wystąpieniu skąpomoczu, który najczęściej jest objawem chorób nerek i świadczy pośrednio o stanie nawodnienia organizmu.
  • W różnych sytuacjach ilość wydalanego moczu może się zmniejszać, i nie świadczy to o procesie chorobowym. Dzieje się tak np. w gorące dni, gdy część płynów tracimy z potem, czy po zmniejszeniu ilości wypijanych płynów.
  • Wynik badania dobowej zbiórki moczu powinien zawierać zapisaną ilość moczu z doby, a także stężenie określonej substancji w 100 ml lub przeliczonych na dobę. W każdym przypadku lekarz interpretuje wynik.
badania, morfologia, posiew

Komentarze

Ulankaa (niezweryfikowany) pt., 07/27/2012 - 20:15

u mnie dopiero badanie moczu z antybiogramem pokazało, jakiego trzeba użyć leku, bo wcześniej badanie było niemiarodajne i zapalenie pęcherza ciągle nawracało. druga sprawa, że dopiero po tym badaniu zaczęłam stosować profilaktykę - łykałam przez dłuższy czas kapsułki prouro, więc pewnie się to też przyczyniło do tego, że moje problemy z pęcherzem się skończyły.
Ulankaa (niezweryfikowany) ndz., 07/29/2012 - 23:40

bardzo fajny artykuł, warto od czasu do czasu zrobić sobie badanie moczu, no i na pewno warto brać suplementy wspomagające drogi moczowe (typu prouro).

Dodaj nowy komentarz