Choroby układu moczowego

Choroby układu moczowego

Posted by redaktor | Tags: Układy moczowy i płciowy |

Nie wszyscy wiedzą, że wiele chorób nerek przebiega niemal bezobjawowo lub na początku bez wyraźnych dolegliwości. Często dopiero ostry ból, gorączka oraz duże zmiany w moczu dają znać, że w układzie moczowym pojawił się stan zapalny. 

Wśród klinicznych postaci zakażeń układu moczowego specjaliści przyjmują podział na: tzw. bakteriurię bezobjawową i przewlekłe zakażenia dolnego odcinka układu moczowego (zapalenia cewki i pęcherza moczowego, zaś u mężczyzn również gruczołu krokowego) oraz zakażenia górnego odcinka układu moczowego (ostre i przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek).

Bakteriuria bezobjawowa

W przypadku bakteriurii bezobjawowej w układzie moczowym wykrywa się drobnoustroje w ilościach znamiennych. Brak jest natomiast innych objawów infekcji. Chory nie zgłasza więc żadnych dolegliwości, a wynik badania ogólnego moczu jest prawidłowy (w osadzie moczu nie stwierdza się zwiększonej liczby krwinek białych).

Schorzenie to rozpoznaje się zazwyczaj wśród osób wytypowanych do badań epidemiologicznych (np. kobiety zatrudnione w zakładach pracy, pensjonariusze domów opieki).

Bakteriuria bezobjawowa jest istotnym zagrożeniem zdrowia i może się przyczynić do rozwoju ciężkich postaci zakażeń układu moczowego (np. ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek). Zdarza się tak w szczególności u małych dzieci oraz kobiet w ciąży.

Badania statystyczne wykazały, że aż u 30% tych kobiet dochodzi do ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek, które może być przyczyną przedwczesnego porodu lub nawet zagrozić życiu płodu. Konieczne jest więc leczenie bakteriurii bezobjawowej. Dotyczy to również osób, u których współistnieją inne choroby układu moczowego upośledzające odpływ moczu, np. kamica nerkowa, zwężenie dróg moczowych, przerost gruczołu krokowego.

Zakażenia dolnego odcinka układu moczowego

Najwięcej osób z infekcjami układu moczowego zgłasza się do lekarza z powodu zakażeń dolnego odcinka układu moczowego.

Zmiany zapalne obejmują błonę śluzową cewki oraz pęcherza moczowego (czasem jego głębsze warstwy). Wśród objawów dominują bóle w okolicy łonowej, wzmożone parcie i częste oddawanie moczu. Temperatura z reguły nie przekracza 37,5 - 38 oC. W badaniu ogólnym moczu stwierdza się zwiększoną liczbę krwinek białych i czerwonych (krwiomocz) oraz niewielkie ilości białka, w posiewie zaś obecność drobnoustrojów. Jedynie u 2/3 osób przyczyną zapalenia są drobnoustroje (bakterie G-, G+, Chlamydia, Mycoplasma), u pozostałych natomiast wywołują je czynniki alergiczne, toksyczne lub wirusy.

W przypadku wdrożenia szybkiego i właściwego leczenia rokowanie jest pomyślne. Objawy infekcji ustępują z reguły w ciągu kilku dni, chociaż niekiedy może dochodzić do nawrotów zakażenia. Wymaga to ponownego, czasem dość długiego leczenia farmakologicznego.

Przebieg kliniczny ostrego zapalenia gruczołu krokowego charakteryzuje się silnymi bólami krocza, okolicy krzyżowej oraz gorączką, a czasem również dolegliwościami podczas oddawania moczu.

Natomiast w zapaleniu przewlekłym objawy mogą być nieznaczne. Chorzy skarżą się na pobolewania i uczucie zwiększonego napięcia w okolicy krocza oraz okresowe trudności w oddawaniu moczu. Niekiedy z ujścia cewki moczowej wydobywa się mętna wydzielina.

Rokowanie wyleczenia postaci ostrej jest dobre, natomiast w przewlekłej trudniejsze. Pacjenci wymagają nierzadko długotrwałego leczenia urologicznego.

Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek

Zmiany chorobowe obejmują tkankę śródmiąższową nerek oraz układy kielichowo - miedniczkowe.

Choroba zazwyczaj zaczyna się nagle wysoką gorączką dochodzącą do 40 oC, dreszczami oraz bólami w jednej lub w obu okolicach lędźwiowych. U większości osób pojawiają się również dolegliwości typowe dla zapalenia pęcherza moczowego (parcie i bolesne oddawanie moczu). Rzadziej występują bóle brzucha, nudności i wymioty. W badaniach moczu stwierdza się bakteriurię znamienną, białkomocz, liczne krwinki białe (ropomocz), czasem czerwone (krwiomocz), a także przyspieszone OB i podwyższoną liczbę leukocytów we krwi obwodowej. U niektórych osób nie wykrywa się jednak żadnych zmian w moczu.

Dzieje się tak w przypadkach, gdy proces zapalny obejmuje tylko jedną nerkę, z której mocz nie odpływa wskutek niedrożności moczowodu wywołanej obrzękiem lub np. współistniejącą kamicą. Tak więc brak zmian w moczu nie wyklucza ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek. Dlatego w każdym przypadku niejasnych chorób przebiegających z wysoką gorączką, należy brać pod uwagę możliwość zakażenia górnego odcinka układu moczowego, nawet wówczas gdy (w początkowym okresie) nie występują dolegliwości związane z oddawaniem moczu i nie wykrywa się w nim zmian.

Aż u około 90% chorych z ostrym odmiedniczkowym zapaleniem nerek stwierdza się inne zmiany patologiczne w obrębie układu moczowego, np. kamicę, przerost stercza, wsteczne odpływy pęcherzowo - moczowodowo - nerkowe, zwężenie dróg moczowych. Rokowanie w przypadkach nie powikłanych jest dobre.

Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek

Choroba należy do nefropatii cewkowo - środmiąższowych. Jest zawsze zapoczątkowana przez zakażenie bakteryjne. Natomiast w dalszym rozwoju choroby drobnoustroje nie muszą występować. Może być ona poprzedzona ostrym odmiedniczkowym zapaleniem nerek lub też od samego początku przebiegać podstępnie i skrycie.

Niewydolność nerek

U części osób po wielu latach dochodzi do skrajnej niewydolności nerek (mocznicy przewlekłej). U innych, mimo że proces trwa równie długo, wydolność nerek jest zachowana. Czynnikami obciążającymi bywają inne, wymienione wcześniej współistniejące zmiany patologiczne oraz nadciśnienie tętnicze.

W okresie mocznicy jedyną metodą umożliwiającą choremu dalsze życie jest leczenie nerkozastępcze (hemodializa, czyli zastosowanie tzw. sztucznej nerki, lub dializa otrzewnowa). Ocenia się, że u około 20% osób leczonych dializami wyjściową przyczyną niewydolności nerek było ich nieodwracalne uszkodzenie w przebiegu zakażeń układu moczowego.

Dlaczego nie wszyscy chorują?

Przed laty uważano, że główną przyczyną rozwoju zakażeń są właściwości bakterii, a w szczególności ich uropatogenność (powinowactwo do układu moczowego), zjadliwość oraz zdolność adhezji (przyczepiania się do nabłonka dróg moczowych dzięki posiadanym rzęskom).

Obecnie po licznych badaniach, szczególną rolę przypisuje się ustrojowi gospodarza. Przed zakażeniem chronią specjalne właściwości nabłonka dróg moczowych, swobodny odpływ moczu warunkujący stałe wydalanie bakterii, jego kwaśny odczyn, obecność przeciwciał, przeciwbakteryjne działanie wydzieliny gruczołu krokowego oraz brak zmian patologicznych w obrębie układu moczowego (złogów, przewężeń, wstecznych odpływów pęcherzowo - moczowodowo - nerkowych, przerostu gruczołu krokowego itp.).

Ścisła współpraca pacjenta z lekarzem prowadzącym pozwala zazwyczaj na szybkie opanowanie ostrych objawów zakażenia, uniknięcie nawrotów i ciężkich powikłań, które mogą być przyczyną nieodwracalnego uszkodzenia nerek i ich niewydolności, a w skrajnych przypadkach doprowadzają nawet do konieczności leczenia dializami.

Czy wiesz, że:

Zakażenia układu moczowego można podzielić na:

  • zapalenia dolnych dróg moczowych
  • bakteriurię bezobjawową,
  • ostre nie powikłane odmiedniczkowe zapalenie nerek,
  • powikłane zakażenia układu moczowego.

Podział ten uwzględnia pełny obraz kliniczny zakażenia, zwraca uwagę na konieczność zastosowania skojarzonego leczenia (farmakologicznego i operacyjnego), które w przypadkach powikłanych wymaga ścisłej współpracy nefrologa, urologa i ginekologa.

nerki

Dodaj nowy komentarz