Pasożyty jelitowe

Pasożyty jelitowe

Posted by redaktor | Tags: Układ trawienny, Choroby zakaźne |

Pasożyty to organizmy zwierzęce lub roślinne wykorzystujące inny organizm jako środowisko życia i zdobywania pożywienia. Najczęstszymi pasożytami człowieka są organizmy zwierzęce, które wywołują choroby zwane parazytozami.

Pasożyt czy może grypa jelitowa? Dlaczego cierpimy na biegunkę? Odpowiedzi szukaj w artykule - Grypa żołądkowa

Pasożyty bytujące w jelitach człowieka zaliczamy do robaków i pierwotniaków. Robaki należą do dwóch grup: robaków płaskich (płazińce) i robaków obłych (obleńce).

Jeszcze więcej o tasiemcach w artykule - Tasiemczyce

O zespole jelita drażliwego przeczytasz w artykule lek. med Marcina Pustkowskiego

Robaki

    Płazińce

Do robaków płaskich należą tasiemce, które wywołują chorobę, zwaną tasiemczycą. Tasiemce mają kształt tasiemki czy wstążki. Składają się z główki uzbrojonej w haczyki lub ssawki (za pomocą których przyczepiają się do wewnętrznej ściany jelita), krótkiej szyjki stanowiącej strefę wzrostową oraz licznych członów. Dojrzałe człony, zawierające zapłodnione jaja, odrywają się od końca pasożyta i są wydalane z kałem. Dalszy rozwój jaja do postaci wągra odbywa się w przewodzie pokarmowym żywiciela pośredniego (zwierzę). Uwalniane z jaja zarodki przebijają ścianę jelita i osiedlają się w narządach wewnętrznych.

Człowiek zaraża się przez spożycie surowego lub niedogotowanego zakażonego mięsa.

W jelitach człowieka może bytować:

  • tasiemiec nieuzbrojony (długość od 4 do 10 m), żywiciel pośredni - bydło rogate. Zakażenie następuje przez spożycie zakażonej wołowiny;
  • tasiemiec uzbrojony (długość 2-4 m), żywiciel pośredni - świnia. Człowiek zaraża się przez spożycie zarażonej wieprzowiny. Jaja mogą również się przenosić z człowieka na człowieka przez zakażone nimi ręce, żywność, wodę;
  • bruzdogłowiec szeroki (długość do 10 m), żywiciel pośredni żyje w wodzie - raczek (zwany oczlikiem), ryby. Zakażenie następuje przez spożycie zakażonego kawioru lub rybiego mięsa;
  • tasiemiec karłowaty (długość 5-60 mm), żywiciel pośredni - myszy, szczury, ptaki. Zarażenie następuje po spożyciu jajeczek tasiemca obecnych w produktach żywnościowych. Jaja tasiemca wydalane z kałem na zewnątrz skażają środowisko, stwarzając niebezpieczeństwo zakażenia bytujących w nim gryzoni oraz powtórnego zakażenia człowieka drogą doustną;
  • tasiemiec eliptyczny (długość do 35 cm), bytuje w jelitach psów i kotów oraz człowieka, żywiciel pośredni - pchła ludzka i psia.

Obecność tasiemca w jelitach człowieka może przebiegać bezobjawowo. Objawy zarażenia zależą od ilości pasożytów oraz stanu zdrowia człowieka. Z obserwacji klinicznych wynika, że choroby pasożytnicze podobnie jak i infekcje występują częściej i powodują groźniejsze objawy chorobowe u osób z upośledzonym układem immunologicznym.

O chorobach układu immunologicznego piszemy w arykule lek. med. Ryszarda Feldmana, ordynatora III Oddziału Chorób Wewnętrznych w Szpitalu Praskim

Zarażenie tasiemcem może być przyczyną takich dolegliwości, jak: ból głowy, znużenie, bezsenność, nadmierna pobudliwość nerwowa, ogólne osłabienie, brak apetytu lub wilczy apetyt, spadek masy ciała, wysypki alergiczne, nudności, wymioty, biegunki, bóle w obrębie jamy brzusznej, anemia. Obecność bruzdogłowca szerokiego doprowadza zwykle do anemii z powodu awitaminozy B12.

Aby zapobiec tasiemczycy, nie należy jadać niedogotowanych mięs. Surowe lub półsurowe mięso można spożywać tylko po badaniu weterynaryjnym. Trzeba także przestrzegać zasad higieny osobistej i żywienia.

W leczeniu tasiemczycy stosuje się: Albendazole, Mebendazole, Mepacrine, Niclosamide, Paromamycin, Praziquantel.

    Obleńce

Do robaków obłych należą m.in.: glisty, owsiki, włosogłówki, węgorki jelitowe, Anisakis marina.

Glista ludzka, wywołująca glistnicę, to robak o długości 25-40 cm. Jaja wydalane z kałem zawierają taką formę zarodka, która nie jest zdolna do zarażenia. Dopiero po 6-tygodniowym rozwoju poza ustrojem, w wodzie lub wilgotnej glebie powstaje larwa. Człowiek zakaża się przez spożycie pokarmów zanieczyszczonych jajeczkami z larwami. W jelicie cienkim larwy wydostają się z otoczki jaja, przebijają się przez ścianę jelita do naczyń krwionośnych, a następnie z krwią wędrują do oskrzeli i pęcherzyków płucnych. Odkrztuszane do jamy ustnej są połykane z plwociną i w ten sposób ponownie dostają się do jelit, gdzie dojrzewają w ciągu 2-3 miesięcy od zakażenia. Glista bytuje w jelicie 13-15 miesięcy. Po tym czasie dochodzi do samowyleczenia, o ile nie nastąpi ponowne zakażenie lub powikłania, np. niedrożność jelita czy zapalenie wyrostka robaczkowego. W jelicie może przebywać nawet kilkaset glist jednocześnie.

W czasie wędrówki larw przez płuca pojawia się zapalenie oskrzeli, odoskrzelowe zapalenie płuc lub naciek płuca typu Lfflera. Obecność glist w jelitach powoduje nudności, wymioty, biegunki, bóle w jamie brzusznej oraz osłabienie, brak apetytu, bóle głowy, rozdrażnienie, bezsenność.

U części osób zarażonych glistą ludzką występują objawy alergiczne - świąd skóry, pokrzywki, wypryski, a nawet napady duszności naśladujące ataki astmy.

Zapobieganie glistnicy polega na piciu przegotowanej wody i przestrzeganiu ogólnych zasad higieny osobistej i żywienia. Glistnicę leczy się Pyrantelem.

Owsiki, powodujące owsicę, są najbardziej rozpowszechnionymi pasożytami, zwłaszcza u dzieci. Robaki te długości kilku milimetrów przysysają się do ścian jelita. Jaja składają w fałdach skóry w okolicy odbytu, wypełzając głównie nocą.

Charakterystycznym objawem chorobowym owsicy jest zaczerwieniona skóra i świąd okolicy odbytu utrudniający zasypianie, wzmożona pobudliwość nerwowa, ból głowy, osłabienie, brak apetytu, nudności, bóle w jamie brzusznej, anemia. Owsiki mogą dostawać się do sromu i pochwy, stając się przyczyną zmian zapalnych narządu rodnego.

Zakażenie człowieka następuje przez brudne ręce, surowe produkty spożywcze zanieczyszczone jajeczkami pasożyta, za pośrednictwem przedmiotów codziennego użytku, np. brudną pościel. Możliwe jest także zarażenie przez unoszący się kurz, wraz z którym jajeczka owsików osiadają na produktach spożywczych. Zapobieganie owsicy polega na przestrzeganiu zasad higieny osobistej i żywienia.

W czasie leczenia owsicy (np. Pyrantelem), które powinno objąć jednocześnie wszystkich domowników, konieczna jest codzienna zmiana bielizny osobistej i pościelowej oraz dezynfekcja ubikacji i łazienki.

Włosogłówka to robak w kształcie nitki długości do 5 cm, który powoduje włosogłówczycę. Jaja wydalane z kałem nie wywołują zarażenia. W wilgotnej i ciepłej glebie jaja dojrzewają, a w ich wnętrzu powstają larwy.

Człowiek zaraża się, spożywając produkty zanieczyszczone jajeczkami zawierającymi larwy. W zarażeniu pośredniczą muchy, które przenoszą jajeczka z odchodów i gleby na produkty spożywcze. Ogniwem pośrednim są brudne ręce.

W 25% przypadków zarażenie przebiega bezobjawowo. Przy większej ilości pasożytów występuje biegunka, niekiedy śluzowo-krwawa, bóle w jamie brzusznej, spadek masy ciała, anemia. Mogą pojawiać się skórne objawy alergiczne oraz: brak apetytu, rozdrażnienie, bezsenność, bóle głowy, osłabienie.

W celu uniknięcia zarażenia należy: myć jarzyny i owoce, przestrzegać higieny osobistej, ochraniać gleby i wody przed zanieczyszczeniem odchodami ludzkimi oraz tępić muchy.

Włosogłówczycę leczy się Pyrantelem.

Węgorek jelitowy, wywołujący węgorzycę, bytuje w organizmie człowieka, owiec, świń, bydła, żab, psów, a nawet w roślinach. Wrotami zarażenia jest skóra. Larwa węgorka wnika przez skórę, aby z krwią przedostać się do serca, następnie do płuc, tchawicy, gardła, gdzie zostaje połknięta i przez przełyk, żołądek przechodzi do jelita cienkiego. Poszczególnym etapom wędrówki larwy towarzyszą różne objawy. Pierwsza faza skórna charakteryzuje się obrzękiem, zaczerwienieniem i bolesnością w miejscu wniknięcia larwy. Żłobi ona w skórze tunel skierowany do najbliższego naczynia krwionośnego. Obecności larw w płucach towarzyszą objawy zapalne tchawicy, oskrzeli i płuc. Z chwilą zagnieżdżenia się w jelitach pojawiają się: bezsenność, drażliwość, brak apetytu, bóle brzucha, biegunka, anemia, spadek masy ciała, aż do ciężkiego wyniszczenia organizmu. Larwy mogą zagnieździć się także w pęcherzyku żółciowym, sercu, nerkach czy mózgu.

Rozpoznanie węgorzycy opiera się na wykryciu larw w kale, ślinie, moczu czy treści dwunastniczej. W stolcu mogą być obecne jaja węgorka.

Należy przestrzegać higieny osobistej, ochroniać skórę przy kontakcie z glebą (prace ziemne), aby zapobiec tej postaci choroby pasożytniczej. Przebywanie w krajach tropikalnych i kontakt z zarażonymi zwierzętami zwiększa ryzyko zachorowania.

W leczeniu węgorzycy zaleca się Mintezol.

Robaki Anisakis marina wykryto po raz pierwszy u człowieka w 1955 r. Nicienie te wywołują chorobę o nazwie anizakidoza. Należą do pasożytów ryb morskich, głównie śledzi, a także dorszy, makreli, łososi. Szczególnie często bywają zarażone duże i tłuste śledzie. Żywicielem pośrednim są skorupiaki planktonowe.

Zagrożenie dla człowieka stanowi spożycie surowych względnie półsurowych zarażonych ryb morskich.

Anizakidoza to choroba naśladująca zatrucie pokarmowe lub zwykłą niestrawność, rzadziej ostre zapalenie wyrostka robaczkowego. Nicienie bytują w żołądku i jelitach człowieka, powodując obrzęk śluzówek jelit i tworzenie się nadżerek.

Typowe objawy to gorączka, nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, obecność krwi w stolcu. Wymienione dolegliwości pojawiają się w 7-8 dni po spożyciu zarażonych nicieniami ryb. Wyróżnia się trzy postacie żołądkowe choroby: obrzękową, krwotoczną i wrzodziejącą. Anizakidozę stwierdzono u osób w Japonii, Korei, Anglii, USA, Norwegii, Niemczech, Chile.

Nicienie niszczy mrożenie do 20 oC przez 24 godz., marynowanie co najmniej 30-dniowe, wędzenie w temperaturze 60 oC oraz solenie przez co najmniej 10 dni.

W celu wykrycia larw wykonuje się gastroskopię oraz testy serologiczne. Nieprzydatne są badania parazytologiczne kału.

Dlaczego gastroskopia jest tu dokładniejszym badaniem? Czytaj w artykule - Gastroskopia przewodu pokarmowego

W odmianie tej parazytozy poleca się lek o nazwie Tiabendazol.

Pierwotniaki

Lamblia intestinalis, giardia, wiciowiec jelitowy należy do częstych pasożytów przewodu pokarmowego wywołujących lambliozę. Około 12-64% ludności różnych regionów świata jest zarażonych tym pierwotniakiem.

Zarażenie człowieka następuje za pośrednictwem cyst (otoczka wytwarzana przez niektóre organizmy umożliwiająca przetrwanie) drogą pokarmową i analnych kontaktów seksualnych. Cysty zagnieżdżają się w jelicie cienkim oraz w przewodach żółciowych i trzustkowych. Konsekwencją zarażenia jest uszkodzenie śluzówki jelit, które prowadzi do biegunek i upośledzonego wchłaniania tłuszczów, witaminy B12 i A, kwasu foliowego i laktozy. Mogą pojawić się zapalenie dróg żółciowych lub podrażnienie trzustki oraz żółtaczka. U części osób zarażenie przebiega bezobjawowo, ale wydalają one z kałem cysty, powodując w ten sposób rozprzestrzenianie się choroby w środowisku naturalnym człowieka. Brak objawów chorobowych jest prawdopodobnie związany z mobilizacją procesów immunologicznych prowadzących do eliminacji wiciowca.

Wrażliwe na zarażenia są szczególnie małe dzieci oraz osoby z uszkodzonym układem odpornościowym przez różne choroby, używki czy leki. U niemowląt i małych dzieci częstą przyczyną anemii jest zarażenie wiciowcem jelitowym.

Rozpoznanie choroby opiera się na wykryciu cyst w kale lub stwierdzeniu przeciwciał we krwi.

Profilaktyka zarażenia polega na przestrzeganiu zasad higieny osobistej oraz żywienia. Pamiętajmy, że muchy, szczury, myszy, a także prusaki mogą przenosić cysty pasożyta.

Lambliozę leczy się Tindazolem lub Metronidazolem.

Choroby pasożytnicze i infekcje występują częściej u osób z upośledzonym układem immunologicznym, powodując groźniejsze dolegliwości.
pasożyty, jelito, choroby pasożytnicze

Komentarze

Talia (niezweryfikowany) wt., 09/04/2012 - 18:58

Bardzo ciekawy artykuł :) Wszystko dobrze opisane i w łatwy sposób :)

Dodaj nowy komentarz