Owrzodzenia podudzi

Owrzodzenia podudzi

Posted by redaktor | Tags: Serce i układ krążenia |

Aż 37% Polaków jest zagrożonych przewlekłą niewydolnością żylną, która przyczynia się do powstawania owrzodzeń żylakowatych podudzi.

Za przewlekłe uważa się takie rany, które nie goją się przez długi czas i dochodzi w nich do przedłużenia okresu zapalnego. W samej ranie i jej okolicy powstają wówczas nieprawidłowe zmiany hamujące proces gojenia. Przyczyn przewlekłych ran może być wiele i zdarzają się one dosyć często.

Jedną z przewlekłych, bolesnych i trudnych do wyleczenia ran są owrzodzenia podudzi, których proces gojenia trwa od kilku miesięcy do kilku lat. Występują one głównie u osób po 60. roku życia, ale zdarzają się także u młodszych pacjentów. W przypadku 22% osób uskarżających się na tę uciążliwą dolegliwość wystąpiła ona przed 40. rokiem życia.

Najczęściej owrzodzenia podudzi są następstwem przewlekłej niewydolności żylnej, czyli zaburzeń krążenia polegających na uszkodzeniu zastawek żylnych, która utrudnia przepływ krwi z kończyn dolnych do serca. Zwiększa się ciśnienie w układzie żylnym, a nie leczone powoduje uszkodzenia kolejnych zastawek i żył powierzchownych.

Ustalenie przyczyny powstania owrzodzenia nie jest proste. Dotychczas przypuszczano, że owrzodzenia goleni (podudzi) pochodzenia żylnego powstają w wyniku zakrzepicy żył głębokich. Obecnie uważa się, że schorzenie to może pojawić się na skutek każdej choroby żył, która przebiega z zastojem krwi, czyli zwiększonym ciśnieniem żylnym.

Na charakter i przebieg owrzodzenia nierzadko wpływa kilka przyczyn. W 75% przypadków owrzodzenia powstają w wyniku przewlekłej niewydolności żylnej, w 8% - chorób tętnic, 3% - cukrzycy, a 2% - urazów. W 14% przypadków pochodzenie owrzodzeń ma inny charakter.

Jak zapobiegać?

W zapobieganiu i leczeniu bardzo pomocne jest pozbycie się nadwagi, bieganie, spacer, pływanie, jazda na rowerze, dobranie odpowiedniego, wygodnego obuwia. Należy także unikać dłuższego stania czy siedzenia, kąpieli w gorącej wodzie, masaży nóg, wyczynowego sportu, dźwigania ciężarów.

Ważnym elementem jest również terapia uciskowa. Stanowi ona tzw. złoty standard w leczeniu żylaków podudzi. Polega na zakładaniu pończoch albo podkolanówek elastycznych o stopniowanej sile ucisku lub elastycznych bandaży kompresyjnych. Rodzaj ucisku powinien być uzależniony od stopnia zaawansowania przewlekłej niewydolności żylnej.

Pończochy elastyczne są wprawdzie lepiej akceptowane przez chorych od bandaży kompresyjnych, ale skuteczniejsze są bandaże, zwłaszcza przy współistnieniu owrzodzenia.

Przed terapią uciskową należy sprawdzić stan krążenia obwodowego. Ucisk u osoby z upośledzonym napływem tętniczym może bowiem doprowadzić do nasilenia niedokrwienia, martwicy skóry, a nawet zgorzeli. Dlatego też konieczne jest oznaczenie wskaźnika API oraz wykonanie USG naczyń żylnych i tętniczych metodą Dopplera.

Leczenie chirurgiczne i ogólne

W wyniku chirurgicznego leczenia żylaków podudzi można uzyskać zmniejszenie nadciśnienia w żyłach powierzchownych np. przez wykonanie rekonstrukcji zastawek żył głębokich. Do metod chirurgicznego leczenia zaliczamy także safenektomię, stripping, krosektomię, flebektomię, obliterację. Niekiedy można zastosować skleroterapię, która polega na trwałym zamknięciu światła naczynia krwionośnego za pomocą wstrzyknięcia odpowiedniego leku do niewydolnej żyły.

Jednocześnie stosuje się ogólne leczenie farmakologiczne polegające na podawaniu leków naczyniowych, które mogą mieć różne działanie w zależności od stanu pacjenta i przyczyny choroby: poprawiają krążenie, rozszerzają naczynia krwionośne, zmniejszają agregację (zlepianie się) płytek krwi, a także stężenie fibrynogenu i odkładanie się fibryny w ścianach naczyń. Najczęściej zaleca się wtedy trokserutynę, diosminę, pentoksyfilinę, leki przeciwzakrzepowe oraz preparaty z kasztanowca zwyczajnego (dostępne bez recepty).

Oczyszczenie i gojenie się rany

Jak już wspomnieliśmy, w ranie przewlekłej, do której należą owrzodzenia podudzi, dochodzi do przedłużenia okresu zapalnego. Aby przyspieszyć gojenie się takiej rany, należy przywrócić naturalny proces gojenia się przez zastąpienie procesów zapalnych procesami tworzenia się tzw. prawidłowej macierzy pozakomórkowej. Chodzi o przywrócenie równowagi czynników warunkujących prawidłowy proces gojenia się.

W początkowym etapie leczenia owrzodzenia podudzi lekarz stara się oczyścić ranę z superinfekcji (przy poważniejszych ranach niekiedy w tym celu wykorzystuje się interwencję chirurgiczną).

Leczenie zakażenia rany powinno polegać głównie na leczeniu miejscowym (leczenie ogólne antybiotykami stosuje się rzadko). W celu oczyszczenia rany zaleca się: leki antyseptyczne, leki enzymatyczne lub nieenzymatyczne środki biologiczne.

Jako środki antyseptyczne do oczyszczania owrzodzenia wykorzystuje się preparaty, które nie uszkadzają tworzącej się ziarniny: jodopowidon, preparat złożony Pigmentum Castellani, sól srebrową sulfadiazyny, metronidazol. Nie poleca się stosowania zieleni brylantowej, fioletu krystalicznego, chlorheksydyny, chloraminy, etakrydyny i wody utlenionej (H202), która ma wprawdzie działanie bakteriobójcze, ale wpływa toksycznie na proces angiogenezy, utrudniając tworzenie się nowych naczyń krwionośnych. Leki enzymatyczne oczyszczające owrzodzenie to klostridiopeptydaza, fibrolizyna, NU-gel.

Gdy wokół owrzodzenia występuje stan zapalny tkanki podskórnej połączony z dużą bolesnością owrzodzenia, oprócz środków antyseptycznych lekarz może zdecydować o leczeniu ogólnym antybiotykami o szerokim zakresie działania (wykonuje się wówczas wymaz i posiew z owrzodzenia). Antybiotyki zastosowane na powierzchnię owrzodzenia (tetracyklina, gentamycyna, chloramfenicol, neomycyna) opóźniają ziarninowanie, mogą drażnić powierzchnię owrzodzenia, szybko ulegają rozkładowi. Poza tym antybiotyki o działaniu miejscowym mogą przyczynić się do powstania oporności bakterii, działać toksycznie na tkanki, a także wywoływać uczulenia. Podczas leczenia miejscowego unika się stosowania antybiotyków podawanych w leczeniu ogólnym.

Niekiedy wykorzystuje się preparaty nieenzymatyczne oparte na żelach hydrokoloidowych i hydrożelach. W oczyszczaniu owrzodzeń powinno się podawać różne środki i zmieniać je w zależności od stanu rany i etapu gojenia.

Jakie opatrunki?

W leczeniu owrzodzeń nie zaleca się tradycyjnych opatrunków gazowych, gdyż utrudniają one gojenie się owrzodzenia, łatwo przemiękają, przylegają do rany, a ponadto ich zmienianie jest bolesne, powoduje zrywanie strupa utworzonego już z nowych tkanek.

W pierwszej fazie leczenia gojenie mogą ułatwiać nowoczesne opatrunki, które dzięki swej strukturze i nasączeniu odpowiednimi preparatami umożliwiają oczyszczenie rany. Pomagają usunąć tkankę martwiczą, która opóźnia tworzenie się ziarniny, chronią ranę przed zanieczyszczeniem oraz zakażeniem. Opatrunek może pozostać na powierzchni rany od 1-5 dni w zależności od ilości i rodzaju wydzieliny.

Kolejnym etapem gojenia się rany (po hemostazie, wczesnym oraz późnym okresie zapalnym) jest tworzenie się ziarniny. Jest ona złożona z nowo utworzonych naczyń włosowatych "zawieszonych" między włóknami kolagenu oraz niedojrzałej macierzy pozakomórkowej. Wypełnia ubytki tkanki, stanowi barierę przed bakteriami.

Aby ziarnina nie przerastała brzegów rany, lekarz może stosować przyżegania 5-10-procentowym roztworem azotanu srebra, mrożenie tlenkiem azotu, koagulację, laser, na krótko kremy z kortykosteroidami. Metody te jednak nie zawsze się wykorzystuje ze względu na możliwość uszkodzenia ziarninującej tkanki u podstawy owrzodzenia.

W celu uniknięcia przerostów ziarniny można też nałożyć pacjentowi dodatkowy opatrunek uciskowy lub aktywne, współpracujące z procesem gojenia półprzepuszczalne perforowane opatrunki aktywne. Ułatwiają one proces angiogenezy, czyli tworzenia się nowych tkanek, umożliwiają wymianę gazową, zapewniają właściwą temperaturę i wilgotność, nie stanowią pożywki dla bakterii, a także wchłaniają wysięk. Stwarzają właściwe warunki do naturalnego gojenia się rany i umożliwiają narastanie zdrowej tkanki, jak również tworzą substancje żelowe na powierzchni owrzodzenia, które pochłaniają bakterie. Niektóre opatrunki zawierają dodatkowo środki odkażające (jodopowidon) lub antybiotyki (np. framycetyna).

Decyzję o tym, jaki opatrunek należy założyć podczas danego etapu gojenia się, powinien podejmować lekarz, który dobiera ich rodzaj do stanu owrzodzenia, stopnia nawodnienia rany, jej głębokości i umiejscowienia.

Podstawę terapii przewlekłych ran powstałych w wyniku owrzodzeń podudzi stanowi kompresja (leczenie uciskowe), która zmniejsza obrzęk tkanki podskórnej, przepuszczalność naczyń oraz procesy wykrzepienia.

Gdy inne metody leczenia zawodzą

Jedną z metod leczenia owrzodzeń jest interwencja chirurgiczna polegająca np. na wykonaniu przeszczepu skóry. Dokonuje się jej wtedy, gdy owrzodzenia te mają dużą powierzchnię, a inne metody leczenia zawiodły. Lekarz może zdecydować się na zastosowanie autoprzeszczepów, alloprzeszczepów, a także materiałów powstałych w wyniku tzw. inżynierii tkankowej, które są zbliżone do ludzkich tkanek (wyhodowanych materiałów tkankowych lub preparatów zawierających ludzką skórę). Zabiegi te wymagają jednak długotrwałych przygotowań, mogą stwarzać prawdopodobieństwo zakażenia oraz możliwość nawrotów owrzodzeń. Są bardzo kosztowne, a ich wykorzystanie ograniczone.

W fazie badań i eksperymentów znajdują się tzw. czynniki wzrostowe, które - jak się przypuszcza - mogą przyspieszać gojenie się rany. Płytkowe czynniki wzrostowe znalazły już zastosowanie w leczeniu owrzodzeń stopy cukrzycowej (Regranex gel).

Opatrunki na trudno gojące się rany

  • TIELLE - hydropolimerowy opatrunek samoprzylepny
  • INADINE - poliwinylopirolidonowy opatrunek jodowy
  • FIBRACOL - opatrunek kolagenowo-alginianowy
  • ACTISORB Plus - opatrunek z węglem aktywowanym i srebrem
  • NU-GEL - hydrożel z alginatami do autolitycznego oczyszczania ran

Czy wiesz, że...

Badania wykazały, że gojenie przewlekłych ran przebiega szybciej, gdy ich powierzchnia jest wilgotna. Powoduje to przyspieszenie leczenia aż o 50%.

owrzodzenia podudzi, choroby układu krążenia

Komentarze

Beata (niezweryfikowany) czw., 10/25/2012 - 10:23

Jest to specjalny aparat uciskowy działający na zasadzie perystaltycznej pompy żylnej pomagającej wrócić krwi w kierunku serca.

Dodaj nowy komentarz