Martwię się o zdrowie ojca

U mojego ojca wykryto niewydolność nerek. Aby stwierdzić, w jakim stopniu uszkodzony jest ten narząd, zaproponowano biopsję. Na czym polega to badanie i czy jest bezpieczne? Jakie są możliwości leczenia? Kiedy dializuje się chorego? A przede wszystkim jak przebiega ta choroba? Bardzo martwię się o zdrowie taty. Zatroskany syn Marek

Lekarz radzi:

Przewlekła niewydolność nerek może być następstwem różnych chorób i jest wynikiem nieodwracalnego, stopniowego upośledzenia ich czynności. W zależności od stopnia upośledzenia czynności nerek w przewlekłej niewydolności wyróżnia się trzy okresy: Pierwszy - okres tzw. upośledzonej rezerwy nerkowej, przebiega w sposób utajony, kiedy nieznacznie tylko zmniejszona czynność nerek wystarcza do utrzymania środowiska wewnętrznego ustroju i nie powoduje u chorego znaczących dolegliwości. Czynnych jest wtedy około 70% nefronów.

W okresie drugim - jawnej, ale jeszcze wyrównanej czynności nerek - czynne jest około 50% nerfonów. Zaznacza się wtedy oddawanie dużej ilości moczu w nocy, wzmożone pragnienie, męczliwość.

W trzecim okresie, zwanym niewyrównaną, schyłkową niewydolnością nerek, ilość czynnych nefronów obniża się do jednej czwartej. Nasilenie zmian ogólnoustrojowych nie pozwala na dalsze życie bez leczenia nerkozastępczego (dializ).

Próby czynnościowe nerek pomagają ustalić stopień niewydolności nerek i ocenić postęp choroby. W praktyce klinicznej do oceny czynności nerek stosuje się wiele badań, z których najczęściej zalecanym jest pomiar stężenia kreatyniny w surowicy krwi.

Dla ustalenia rozpoznania mikroskopowego, oceny rokowania, możliwości odwracalności lub postępu zmian oraz skuteczności stosowanego leczenia wykonuje się biopsję nerki. Igłowa przezskórna biopsja nerki jest zabiegiem bezpiecznym. W znieczuleniu miejscowym wprowadza się do nerki igłę biopsyjną i pobiera się fragment tkanki do badania w mikroskopie świetlnym, elektronowym, immunofluorescencyjnym. W zależności od wyników tych badań, ukierunkowane leczenie może pozwolić na zwolnienie postępu destrukcji nerek, a więc opóźnić konieczność leczenia nerkozastępczego. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania biopsji nerki jest nie poddająca się leczeniu skaza krwotoczna i stany zakażenia układu moczowego.

Chorzy ze stabilną, przewlekłą niewydolnością nerek nie zawsze wymagają leczenia nerkozastępczego, czyli dializoterapii. Jednak w przypadku pogorszenia się wydolności organizmu chorego (np. wskutek dodatkowej choroby) wielu lekarzy skłania się do wcześniejszego, profilaktycznego rozpoczęcia dializ. Ogólnie rzecz biorąc, lekarze, decydując się na dializoterapię, kierują się oceną wydolności nerek pacjenta oraz jego stanem klinicznym i zalecają rozpoczęcie dializ, kiedy pacjent traci naturalną życiową aktywność i chęć do pracy.

Dializoterapia może być jedynym sposobem leczenia lub przygotowaniem do przeszczepu nerki. W Polsce żyje ponad 10 tysięcy chorych, wymagających leczenia dializami. Chorzy mogą korzystać z hemodializ przy użyciu tzw. sztucznej nerki w ośrodkach dializacyjnych. Innym sposobem dializoterapii jest dializa otrzewnowa, która przeprowadzana jest w domu, nie wymaga dowożenia pacjenta do szpitala, stosowania drogiego sprzętu. Na świecie oraz już w Polsce coraz częściej stosuje się automatyczną dializę otrzewnową (ADO). Wymianę płynu dializacyjnego w ciągu nocy prowadzi automatycznie aparat, tzw. cykler. Metodę tą wybierają szczególnie pacjenci prowadzący aktywny tryb życia i pracujący zawodowo.

Sposób przystosowania psychicznego i wynik radzenia sobie z problemami leczenia nerkozastępczego w dużej mierze zależą od dobrej współpracy pacjenta z lekarzem, psychologiem. Ważne jest także przygotowanie rodziny do nowej sytuacji w domu. Zapewnienie choremu poczucia bezpieczeństwa i oparcie w rodzinie daje mu większy komfort psychiczny. Dlatego rozumiemy i pochwalamy troskę syna o zdrowie ojca.

dr n. med. Lech Sztymirski

"Żyjmy dłużej" nr 1 (styczeń) 2000