Pole magnetyczne i energia światła w medycynie i rehabilitacji – magnetoledoterapia

Pole magnetyczne i energia światła w medycynie i rehabilitacji – magnetoledoterapia

Posted by redaktor | Tags: Medycyna fizykalna |

WSTĘP

Z medycznego punktu widzenia najbardziej frapujące są informacje o terapeutycznych zastosowaniach zmiennych pól magnetycznych i energii światła o niewielkich częstotliwościach oraz indukcjach magnetycznych w medycynie i rehabilitacji. Naturalne pola magnetyczne występują we wszechświecie od jego początków. Informacje te sięgają czasów Maxwella, a więc przełomu XIX i XX wieku. Harmonia wymiany komórkowej jest warunkiem długiego i zdrowego życia. Działania w zakresie profilaktyki zdrowotnej, dotyczące każdego z nas wynikają z konieczności zmniejszania skutków skażenia środowiska naturalnego, niezdrowego stylu życia, sposobu odżywiania, które są główną przyczyną przewlekłych chorób cywilizacyjnych (1, 2).

WSPÓŁCZEŚNIE ŚWIATŁO W MEDYCYNIE SŁUŻY DO:

  • Diagnostyki
  • Terapii

RODZAJE ŚWIATŁA WYKORZYSTYWANEGO W TERAPII W ZALEŻNOŚCI OD MOCY (ENERGII ŚWIATŁA):

  • Światło o wysokiej energii (moce rzędu kilku do kilkudziesięciu watów na centymetr kwadratowy) –  lasery wysokoenergetyczne używane w dyscyplinach zabiegowych, których celem jest utylizacja  tkanek.
  • Światło o średniej energii (moce rzędu W/cm2 używane do terapii fotodynamicznej – lasery średnioenergetyczne, a także inne źródła światła, w tym światła pochodzącego z diod LED oraz światła spolaryzowanego.
  • Światło niskoenergetyczne (moce rzędu mW i μW/cm2) wykorzystywane w medycynie fizykalnej jako czynnik sprzyjający gojeniu, analgetyczny oraz pobudzający układ odpornościowy (3).

Do najbardziej dynamicznych dziedzin światłolecznictwa należy jego część niskoenergetyczna. 

OBSERWUJE SIĘ NASTĘPUJĄCE EFEKTY DZIAŁANIA ŚWIATŁA NISKOENERGETYCZNEGO:

  • Działanie przeciwbólowe.
  • Poprawa mikrokrążenia krwi.
  • Działanie immunomodulacyjne.
  • Działanie hipokoagulacyjne.
  • Działanie angiogenetyczne.
  • Działanie reparacyjno-regeneracyjne.

Terapia polem magnetycznym niskiej częstotliwości dopełnia leczenie innymi metodami, a także stanowi podstawę profilaktyki chorób cywilizacyjnych oraz rehabilitacji w wielu działach medycyny klinicznej (4, 5).

Osiągnięciem ostatnich lat są badania, które dowodzą, że terapia skojarzona jak magnetoledoterapia (o której mowa w niniejszym artykule), przynosi wymierne efekty terapeutyczne (6, 7). Jednoczesne zastosowanie obu rodzajów promieniowania elektromagnetycznego może skutkować działaniem synergistycznym, niezmiernie korzystnym w przypadkach leczenia analgetycznego, rozległych stanów zapalnych skóry lub oparzeń, schorzeń bądź też urazów układu kostno-stawowego. Efekt synergistyczny wynika z faktu działania na te same „punkty odbioru” w organizmie oraz sumowania działania miejscowego z działaniem ogólnym obu czynników fizycznych. Łączne zastosowanie zmiennego pola magnetycznego wraz z promieniowaniem optycznym za pomocą innowacyjnych aplikatorów tak naprawdę rozwinęło się dopiero w ostatnich kilku latach, a więc w XXI wieku (8). W tym czasie pojawiły się diody LED (Light Emmiting Diode) (ryc. 1), które z punktu widzenia efektywności fizycznej są porównywalne do światła laserowego, natomiast koszt jest kilkadziesiąt razy niższy od laserów (3, 9).

W świecie medycznym, zwłaszcza w ostatnich latach, wzrasta zainteresowanie i ukierunkowanie badań nad terapeutycznym wykorzystaniem promieniowania optycznego (nielaserowego, generowanego przez diody LED) – ledoterapii – z możliwością jednoczesnego oddziaływania zmiennym polem magnetycznym niskiej częstotliwości (ELF – MF). Jednym z najnowocześniejszych aparatów do stosowania laseroterapii niskoenergetycznej jest aparat Viofor JPS Light (ryc. 2), który stanowi nowatorskie rozwiązanie w dziedzinie stosowania w medycynie promieniowania optycznego. Promieniowanie optyczne jest emitowane ze stałą częstotliwością 181,8Hz, która jest jedną z podstawowych częstotliwości magnetostymulacji w systemie JPS. Zainteresowanie to wynika z faktu poszukiwania nowych metod terapeutycznych, które w wielu schorzeniach mogłyby wspomóc farmakoterapię. Dzięki współpracy wybitnych  lekarzy i fizyków powstał najnowszy aparat do magnetoledoterapii (ryc. 1), który w wielu badaniach klinicznych udowadnia swoje terapeutyczne zastosowanie (3, 6, 7).

Aparat ten może pracować w dwóch trybach: LIGHT oraz MAGNETIC & LIGHT. Aplikatory panelowe służą do ledoterapii dużych powierzchni ciała. Są wyposażone w zespół wysokoenergetycznych diod LED emitujących promieniowanie elektromagnetyczne niekoherentne w zakresie światła R, IR i RIR oraz prostokątne cewki wytwarzające impulsowe niejednorodne pole magnetyczne w systemie JPS (6, 7).

Wyróżniamy:

1)    aplikator dwusekcyjny R (czerwony), długość fali 630nm;

2)    aplikator trójsekcyjny IR (podczerwony), długość fali 855nm;

3)    aplikator dwusekcyjny RIR (mieszany), długość fali jw.

Aplikatory eliptyczne magnetyczno-świetlne (ryc. 3) odpowiadają średnicy 6 cm. Służą do terapii mniejszych powierzchni. Energia świetlna wytwarzana jest przez 48 specjalnie dobranych wysokoenergetycznych diod LED o najkorzystniejszych terapeutycznie długościach fali i energiach światła (3).

Wyróżniamy ich trzy rodzaje:

1)    aplikator magnetyczno-świetlny R (czerwony), długość fali 635 nm;

2)    aplikator magnetyczno-świetlny IR (podczerwony), długość fali 850 nm;

3)    aplikator magnetyczno-świetlny RIR (mieszany), długość fali jw.

W efektywnym działaniu bioenergetycznym najistotniejsza jest skuteczność absorpcji i głębokość penetracji promieniowania o określonej długości fali w poszczególnych elementach strukturalnych tkanek. Jednoczesne zastosowanie zmiennego pola magnetycznego i zakresu widzialnego i podczerwieni, generowane przez wysokoenergetyczne diody LED o parametrach leczniczych skutkuje działaniem synergistycznym powodując efekt przeciwzapalny, przeciwbakteryjny, i analgetyczny, co ma korzystny wpływ na gojenie się ran, stany zapalne skóry, schorzenia bądź urazy układu kostno-stawowego oraz samopoczucie pacjenta. Stąd wzmożone zdolności regeneracyjne, występujące pod wpływem magnetoledoterapii, które wspomagane są dzięki równoczesnemu działaniu magnetostymulacji wraz z promieniowaniem optycznym. Zastosowanie to wynika z efektów biologicznych, które obserwuje się na poziomie komórkowym jak i tkankowym. Podstawą efektów biologicznych tej terapii jest oddziaływanie poprzez zjawiska elektrodynamiczne, magnetomechaniczne oraz rezonansu cyklotronowego na szeroko pojęty metabolizm komórki. Wydaje się, że nie bez znaczenia jest również wpływ magnetoledoterapii na właściwości piezoelektryczne elementów strukturalnych narządu ruchu, zwłaszcza zajętych procesem chorobowym oraz stymulacja aktywności oddechowej komórek (wykres 1) (10, 11, 12).

Oczekiwane efekty biologiczne podczas stosowania magnetoledoterapii to m. in.:

  • nasilenie przyswajania tlenu, sprzyjające pobudzeniu syntezy ATP o tlenowym i beztlenowym torze oddychania co powoduje lepszą stymulację procesów regeneracyjnych w tkankach;
  • silny wpływ na syntezę DNA i proliferację komórkową;
  • działanie wazodilatacyjne związane bezpośrednio z wpływem na mięśniówkę gładką naczyń, powiązane z  przyspieszonymi procesami angiogenezy, powodujące wyraźny efekt regeneracyjny;
  • nasilenie syntezy ATP w mitochondriach, zwiększenie ATP-azozależnych pomp jonowych: każdy z tych procesów skutkuje silnym działaniem przeciwzapalnym i przeciwobrzękowym;
  • odtworzenie aktywności ATP-azozależnych pomp błonowych: sodowo-potasowej i wapniowej w neuronach, w efekcie następuje zmniejszenie przewodzenia bodźców bólowych we włóknach aferentnych i wyraźne działanie analgetyczne;
  • pobudzenie wydzielania β-endorfin co powoduje nasilenie efektu analgetycznego;
  • regulacja układu immunologicznego i właściwości reologicznych krwi, w tym również normalizację parametrów ciśnienia tętniczego krwi;
  • analgetyczne;
  • wpływ na właściwości kolagenu (elastyczność, ukrwienie, odżywienie itp.) (8, 12, 13).

Rozważając aspekty działania magnetoledoterapii (proregeneracyjne, przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwobrzękowe), należy stwierdzić że jest to metoda skuteczna i bezpieczna, przede wszystkim szczególnie przydatna w profilaktyce i terapii wielu schorzeń oraz  uzupełniająca leczenie podstawowe (7, 14).

Terapię magnetoledoterapią można wykonywać szczególnie w leczeniu:

  • bólu ostrego i przewlekłego różnego pochodzenia;
  • ostrych i przewlekłych urazów tkanek, w których dochodzi do uszkodzenia ich ciągłości (15).

Wśród jednostek chorobowych najczęściej leczonych tą metodą wymienić należy:

  • choroby zwyrodnieniowe stawów;
  • reumatyzm  tkanek miękkich;
  • urazy tkanek twardych i miękkich;
  • zmiany o charakterze okołowierzchołkowym zębów powstałych na różnym tle (1, 8).

Należy szczególnie podkreślić korzyści wynikające z histerezy biologicznej ledoterapii (np. utrzymywanie się działania przeciwbólowego po ustaniu ekspozycji) i brak objawów ubocznych związanych z tą metodą terapii. Wydaje się, iż zastosowanie magnetoledoterapii powinno być metodą poprzedzającą leczenie kinezyterapeutyczne, dlatego że zmniejsza ból i w ten sposób umożliwia wprowadzanie ćwiczeń, które są ograniczone utrzymującymi się dolegliwościami bólowymi badanego stawu (tab. 1)  (5, 14, 15).

Do przeciwwskazań zaliczyć należy:

  • ciążę;
  • czynną chorobę nowotworową;
  • czynną gruźlicę płuc;
  • krwawienia z przewodu pokarmowego;
  • ciężkie infekcje pochodzenia wirusowego, bakteryjnego i grzybiczego;
  • obecność elektronicznych implantów;
  • stany po przeszczepach narządów;
  • uczulenie na światło;
  • przyjmowanie przez pacjenta leków fotouczulających;
  • stosowanie przez pacjenta kosmetyków o właściwościach uczulających na światło;
  • miejscowe zmiany na ciele pacjenta trudne do zdiagnozowania;
  • ostre stany zapalne skóry i tkanek miękkich w obszarach poddawanych terapii (8, 11).

PODSUMOWANIE

Z punktu widzenia skuteczności leczenia, magnetoledoterapia może być stosowana jako metoda alternatywna dla leczenia farmakologicznego, zarówno doraźnego jak i przewlekłego. Dotyczy to zwłaszcza niesterydowych leków przeciwzapalnych stosowanych jako leki przeciwbólowe, a także leków uspokajających i nasennych. W krajach Europy Zachodniej liczba pacjentów przyjmujących niesterydowe leki przeciwzapalne ciągle wzrasta co skutkuje 4 milionami zgonów rocznie.

Wykorzystanie czynników fizycznych, które stosujemy w magnetoledoterapii przyczynia się do zmniejszenia przyjmowania niesterydowych leków przeciwzapalnych i do obniżenia kosztów  leczenia. Często metoda ta uznawana jest jako metoda z wyboru, tym bardziej że należy ona do metod nieinwazyjnych stosowanych zarówno w medycynie jak i rehabilitacji. Wydaje się, że magnetoledoterapia to jedna z najbardziej obiecujących nowych metod medycyny fizykalnej. Rezultaty terapeutyczne osiągnięte przy zastosowaniu metody mogą być dalece zadowalające gdyż wiążą się z działaniem szybkim, bezdotykowym i bezbolesnym, co jest bardzo istotnym czynnikiem dla pacjenta.

..............................................................................................................................................................

PIŚMIENNICTWO

1.     Sieroń A.: Pola magnetyczne w medycynie. OPM. 2005; 5: 55-57.

2.     Sieroń A.: W medycynie nadchodzi czas fizyki i matematyki. Europerespektywy. 2006; 4: 47.

3.     Sieroń A., Pasek J., Mucha R.: Światło w rehabilitacji. Rehabilitacja w Praktyce. 2006; 3: 20-24.

4.     XXI National Congress of the SOFMER (French Society of Physical Medicine and Rehabilitation, 19-21 October 2006, Rouen, France. Med Phys. 2006; 49(7): 437-568.

5.     Woldańska-Okońska M., Czernicki J., M. Hyż: Ocena skuteczności przeciwbólowej pól magnetycznych o różnej charakterystyce. Baln. Pol. 1-2 1999,  s. 57-62.

6.     Pasek J., Mucha R., Sieroń A.: Owrzodzenie podudzi: leczenie za pomocą stymulacji magnetycznej skojarzonej z wysokoenergetycznymi diodami LED. Opis przypadku. Acta Bio – Optica et Informatica Medica. 2006; 1(12): 15-19.

7.     Pasek J., Mucha R., Sieroń A.: Magnetoledoterapia w leczeniu bólu zmian zwyrodnieniowych stawów kolanowych. Acta Bio – Optica et Informatica Medica. 2006; 12 (3): 93-96.

8.     Sieroń A. i wsp.: Zastosowanie pól magnetycznych w medycynie.  α-medica Press, Bielsko-Biała 2000.

9.    Sieroń A.: Medycyna fizykalna – nowe możliwości. Europerespektywy. 2006; 3: 41.

10.     Sieroń A., Pasek J., Mucha R.: Lasery w medycynie i rehabilitacji. Rehabilitacja w  Praktyce. 2006; 2: 26-30.

11.    Ulaschchik V.S.: Theoretical and practical aspects of general magnetotherapy. Vopr. Kurortol. Fizjoter. Lech. Fiz. Kult. 2001; 5: 3-8.

12.    Ozguner M. I wsp.: Biological and morphological effects on the reproductive organ of rats after exposure to electromagnetic field. Saudi Med. J. 2005; 26(3): 405-410.

13.    Rigato M., Battisti E., Fortunato M., Giordano N.: Comparison between the analgesic and therapeutic effects of a musically modulated electromagnetic field (TAMMEF) and those  of a 100 Hz electromagnetic field: blind experiment on patients suffering from cervical spondylosis or shoulder periarthritis. J. Med. Eng. Technol. 2002; 26(6): 253-258.

14.     Pasek J. , Mucha R., Sieroń A.: Wolnozmienne pole magnetyczne w leczeniu rwy ramiennej (radiculitis brachialis). Acta Bio-Optica et Informatica Medica. 2006; 2: 93- 96.

15.    Sieroń A.: Medycyna fizykalna w medycynie sportowej. Chirurgia kolana, artroskopia, traumatologia sportowa. 2006; 3(3): 43-47.

..............................................................................................................................................................

Adres do korespondencji:

Aleksander Sieroń

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych,
Angiologii i Medycyny Fizykalnej,
Ośrodek Diagnostyki i Terapii Laserowej
w Bytomiu
ul. Stefana Batorego 15,
41-902 Bytom,
tel.: (032)-786-16-30
e-mail: asieron@mediclub.pl

Praca recenzowana

Wpłynęło: 12. 01. 2007 r.
Zaakceptowano: 21. 02. 2007 r.

Dodaj nowy komentarz