Zapalenie spojówek

Zapalenie spojówek

Posted by redaktor | Tags: Okulistyka |

Zapalenie spojówek - to najczęstsza choroba oczu z charakterystycznymi objawami swędzenia, pieczenia, łzawienia i światłowstrętu.

Spojówka jest bardzo cienką, przezroczystą, przesuwalną błoną śluzową. Wyściela ona tylną powierzchnię powiek, załamki oraz pokrywa przednią powierzchnię gałki ocznej do brzegu rogówki. Dzięki temu gałka oczna podczas wykonywania ruchów przesuwa się gładko, praktycznie bez tarcia.

W całości spojówka tworzy tzw. worek spojówkowy - szczelinowatą przestrzeń, której pojemność wynosi poniżej jednej kropli płynu.

Spojówka zawiera liczne naczynia krwionośne, które w stanach zapalnych poszerzają się i silniej wypełniają krwią, dlatego oko jest wówczas czerwone. W spojówce znajdują się także ujścia gruczołu łzowego, gruczoły łzowe dodatkowe, gruczoły potowe i łojowe. Ich wydzielina odgrywa zasadniczą rolę w nawilżaniu powierzchni gałki ocznej.

Jak rozpoznać zapalenie spojówek?

Jest to jedna z najczęstszych chorób okulistycznych, a zgłaszane zwykle przez pacjentów objawy zapalenia to:

  • uczucie ciała obcego pod powiekami,
  • kłucie,
  • swędzenie,
  • pieczenie,
  • światłowstręt,
  • łzawienie,
  • ciężkość i sklejanie się powiek.

Podczas badania lekarz okulista stwierdza:

  • przekrwienie i (lub) obrzęk spojówek,
  • powiększenie i przekrwienie tzw. mięska łzowego,
  • różnej wielkości wybroczyny,
  • patologiczną wydzielinę w worku spojówkowym,
  • błony pokrywające powierzchnię spojówki. Objawy te bywają różnie nasilone w zależności od typu zapalenia i czasu trwania choroby. Zapalenie spojówek może mieć bowiem charakter ostry, podostry i przewlekły.

Trzy różne zapalenia

Zapalenia spojówek dzieli się zasadniczo na trzy duże grupy:

1. Zapalenia spojówek niezakaźne, wśród których wyróżnia się zapalenia spojówek proste i alergiczne.

2. Zapalenia spojówek wywołane zakażeniem, np. bakteryjnym, wirusowym, grzybiczym.

3. Zapalenia spojówek towarzyszące chorobom ogólnym. Występują w przebiegu zespołów skórno-śluzówkowych (np. rumienia wielopostaciowego, ocznej pęcherzycy rzekomej).

Proste zapalenie spojówek

Przyczyną mogą być czynniki różnej natury:

  • fizyczne - takie jak światło, wiatr, pył, kurz, mechaniczne drażnienie na skutek nieprawidłowego wzrostu rzęs lub złego ustawienia brzegów powiek,
  • chemiczne - dym, pary, gazy o działaniu drażniącym,
  • niewyrównanie korekcją wady wzroku, ale również za silne i za słabe szkła korekcyjne lub ich niewłaściwy rozstaw,
  • przewlekły brak snu,
  • ogólne nerwowe wyczerpanie,
  • zespół tzw. suchego oka (niedobór łez).

Proste zapalenie spojówek objawia się zwykle pieczeniem, swędzeniem oczu, lekkim światłowstrętem i łzawieniem.

Ponieważ przewlekłe zapalenie tego typu ułatwia wnikanie czynnika zakaźnego, okresowo mogą występować powikłania zakażeniem bakteryjnym.

Podstawą leczenia niepowikłanego zapalenia prostego jest znalezienie i usunięcie jego przyczyny.

Alergiczne zapalenie spojówek

Występuje zwykle w skojarzeniu z katarem siennym u osób uczulonych na pyłki kwitnących traw. Na uwagę zasługuje tu tzw. wiosenne zapalenie spojówek, występujące nawrotowo, w porze wiosenno-letniej, częściej u chłopców i młodych mężczyzn. Pacjenci skarżą się na światłowstręt, pieczenie, swędzenie oraz sklejanie powiek białą, lepką wydzieliną.

Leczenie przyczynowe powinno w tym przypadku polegać na odczulaniu. Miejscowo podaje się w kroplach do oczu leki przeciwhistaminowe i zmniejszające przekrwienie.

Inne rodzaje alergicznego zapalenia (tzw. atopowe zapalenie spojówek) spotyka się w przypadku uczulenia na leki podawane miejscowo w sposób przewlekły, mydła lub kosmetyki, środki spożywcze czy opakowania z tworzyw sztucznych i metali. Atopowe zapalenie spojówek charakteryzuje się silnym swędzeniem, przekrwieniem i obrzękiem spojówek.

Leczenie polega na usunięciu czynnika alergizującego i przyjmowaniu doustnych leków przeciwhistaminowych i przeciwzapalnych.

Zapalenie wywołane zakażeniem

  • zakażenia bakteryjne

Powodują je bakterie różnego typu jak gronkowiec, paciorkowiec, dwoinka rzeżączki, dwoinka zapalenia płuc czy maczugowiec. W zależności od rodzaju bakterii mają różny przebieg i objawy. Najczęściej towarzyszą im obrzęk i przekrwienie spojówek, czasem też powiek, wydzielina ropna lub surowiczo-ropna, wybroczyny w spojówce, a nawet, jak w przypadku zakażenia wywołanego maczugowcem, obecność na spojówkach szarożółtych błon. Leczenie zapaleń bakteryjnych polega na podawaniu do worka spojówkowego roztworów antybiotyków lub sulfonamidów w postaci kropli i maści.

  • zakażenia wirusowe

Najczęstszym wirusowym zapaleniem spojówek u osób dorosłych jest tzw. nagminne zapalenie spojówek wywołane adenowirusem. Na początku dotyczy ono jednego oka, w drugim pojawia się po kilku dniach. Cechuje je silny obrzęk spojówek ze swędzeniem i uczuciem ciała obcego. Po ok. 8 dniach dochodzi zwykle do zapalenia rogówki w postaci małych, okrągłych zmętnień w rogówce. Towarzyszy temu silna bolesność, światłowstręt, łzawienie i zwężenie szpary powiekowej.

W przypadku tego zapalenia nie ma leczenia swoistego. Miejscowo podaje się środki odkażające w celu uniknięcia nadkażenia bakteryjnego. Pacjent musi wiedzieć, że choroba ma przebieg kilkutygodniowy i jest wysoce zakaźna, zwłaszcza na początku. Zachowanie bardzo ścisłych zasad higieny, tzn. częste mycie rąk, nieużywanie wspólnego mydła, ręczników, pościeli ochroni domowników przed zakażeniem.

Omawiając zapalenia wirusowe spojówek, należy wspomnieć jeszcze o zapaleniach opryszczkowych, zapaleniu towarzyszącym półpaścowi, a także zapaleniach obserwowanych w przebiegu wirusowych chorób zakaźnych wieku dziecięcego.

  • zakażenia chlamydiami

Chlamydia to drobnoustrój łączący w sobie niektóre właściwości bakterii oraz wirusów. Powoduje on bardzo ciężkie zapalenie spojówek, zwane jaglicą, dawniej egipskim zapaleniem oczu, prowadzące do ślepoty. Choroba ta została przed kilkudziesięciu laty zwalczona w Europie i Ameryce Północnej. Występuje jednak nadal w Afryce, Azji i Ameryce Południowej, szerząc się wśród ludności o niskim standardzie życiowym i niedostatecznym poziomie higieny.

Chlamydia może również powodować tzw. wtrętowe zapalenie spojówek u noworodków i dorosłych. U noworodków pochodzi ono z dróg rodnych matki, zaś u dorosłych może być następstwem bezpośredniego zakażenia wydzieliną z organów płciowych lub też może występować endemicznie na pływalniach (tzw. zapalenie spojówek kąpielowe).

Leczenie polega na miejscowym stosowaniu antybiotyków w postaci kropli i maści do oczu, czasem konieczne jest także podanie antybiotyków ogólnie.

  • zakażenia grzybicze

Występują rzadko. Są najczęściej spowodowane przez drożdżaka i kropidlaka. Zakażenia grzybicze są trudne do rozpoznania. Często ich podejrzenie może sugerować długotrwałe i nieefektywne leczenie antybiotykami i sulfonamidami, a także obecność białawych złogów w kanalikach łzowych.

Leczenie natomiast polega na miejscowym podawaniu leków przeciwgrzybiczych w postaci kropli lub maści.

  • zakażenia pasożytnicze

Częste w Afryce, Ameryce Środkowej i Południowej, w Polsce nie występują.

Warto wiedzieć

  • Niektóre postaci zapaleń spojówek lekarz okulista może rozpoznać na pierwszy rzut oka, inne wymagają zebrania wnikliwego wywiadu i szczegółowego badania.
  • Czasami choroba przebiega łagodnie, nie utrudniając specjalnie pracy, czytania itp. Gdy przebiega ostro, z silnym przekrwieniem oczu, łzawieniem, światłowstrętem czy wydzieliną ropną, może uniemożliwić jakąkolwiek pracę.
  • Zapaleń spojówek nie należy leczyć samemu, na przykład okładami z rumianku czy herbaty, gdyż z całą pewnością nie usunie to przyczyny choroby, a może zamazać obraz i utrudnić postawienie właściwej diagnozy (często spotyka się na przykład uczulenia na rumianek).
  • Zapalenia spojówek z reguły goją się bez pozostawienia trwałego uszkodzenia. Jednak w przypadku stwierdzenia objawów zapalenia zawsze należy zwrócić się o pomoc do lekarza okulisty lub lekarza pierwszego kontaktu.
zapalenie spojówek

Komentarze

Ola (niezweryfikowany) czw., 06/28/2012 - 17:20

Mój chłopak obudził się pewnego dnia z czerwonym okiem. Jest alergikiem a teraz pylą trawy to na początku zrzuciliśmy to na alergię. Używał w ciągu dnia kropel ze świetlikiem i jakby nastąpiła lekka poprawa. Potem było już coraz gorzej. Dostał 2 antybiotyki: w maści i kroplach. Zero poprawy. Dostał nowy antybiotyk. Nic. Minęło już 10 dni i poprawy nie ma. Na dolnej powiece pojawiła się delikatna grudka. Myśleliśmy, że to jakiś niespecyficzny jęczmień, ale antybiotyk nie działa a grudka nie wygląda jęczmieniowato. Boli go ta powieka. Oko nie. Czy istnieją jakieś specyficzne testy do oznaczeń patogenu czy trzeba na ślepo strzelać? Teraz do mnie pisze z pracy, że coraz bardziej czerwone oko ma, coraz więcej ropy i "jakaś gula na oku się robi". Pewnie ma rogówkę zajętą... Mam nadzieję, że w końcu ktoś mu da leki przeciwirusowe czy przeciwgrzybicze.
rura (niezweryfikowany) śr., 12/26/2012 - 14:49

ę jeszcze przenosić tę chorobę ponieważja też się zaraziłem od żony proszę ownikliwe i zrozumiałe wytłumaczenie tej choroby nadmieniam że jest coraz lepiej ale czym to grozi nie będę pisał o bólu który przechodziłem z poważaniem wszystkiego najlepszego z nowym rokiem witek

Dodaj nowy komentarz