Sztuczne łzy

Sztuczne łzy

Posted by redaktor | Tags: Okulistyka |

Podstawą leczenia zespołu suchego oka jest dostarczanie oczom brakujących łez.

Wraz z rozwojem przemysłu farmaceutycznego i postępem w badaniach nad zespołem suchego oka pojawiły się nowe preparaty uzupełniające upośledzone wydzielanie łez zwane sztucznymi łzami.

Najbardziej popularnym i najłatwiej dostępnym polskim specyfikiem jest Lacrimal (w języku łacińskim lacrima znaczy łza).

Większość stosowanych leków ma postać kropli. Każdy z nich w swoim składzie zawiera wodę oraz substancje o dużej lepkości, których zadaniem jest wiązanie wody i zatrzymywanie jej na powierzchni oka. Dodatkowo ich właściwości fizyczne sprawiają, że na powierzchni rogówki i spojówek tworzy się jednolita warstwa, która chroni przed wysychaniem i jednocześnie wyrównuje nierówności i ubytki nabłonka rogówki.

Krople różnią się między sobą zawartością substancji o różnej lepkości. Dzięki temu w zależności od nasilenia objawów związanych z wysychaniem można zastosować odpowiedni lek. Jeśli dolegliwości związane z wysychaniem oka występują okazjonalnie, np. w klimatyzowanym pomieszczeniu lub po długiej pracy przed monitorem komputera, to pacjent wymaga leku o średnim stopniu lepkości. Gdy zaś dolegliwości występują znacznie częściej, są bardziej nasilone, to odpowiednie dla oka pacjenta będą środki o dużej lepkości. Takie właściwości mają preparaty hydrożelowe.

Przyjazne hydrożele

Substancje hydrożelowe składają się z fazy stałej i płynnej. Faza stała stanowi rusztowanie dla fazy płynnej, którą są cząsteczki wody. Rusztowanie takie charakteryzuje się wyjątkową zdolnością gromadzenia wody, gdyż jest w stanie skumulować jej tyle, żeby stanowiła 95% ogólnej masy preparatu. Podanie tak skonstruowanego leku do worka spojówkowego sprawia, że "pracuje" on razem z powiekami. Przy zamykaniu powiek rusztowanie "zagęszcza się", uwalniając cząsteczki wody. Wraz z otwarciem powiek rusztowanie rozpręża się i woda ponownie wchodzi do wnętrza szkieletu żelowego. Zjawisko to można porównać do zaciskania i rozprężania gąbki. Dzięki tym właściwościom hydrożel 7-krotnie dłużej utrzymuje się na powierzchni oka i stanowi doskonały rezerwuar wilgoci. Mogłoby się wydawać, że podawanie takiego leku nastręcza trudności. Na szczęście, w praktyce leki hydrożelowe przy podawaniu tworzą gęstą kroplę.

Hydrożele znalazły również zastosowanie jako nośniki leków. Długie pozostawanie na powierzchni sprawia, że woda i substancje aktywne zawarte w niej mają dłuższy kontakt z nabłonkiem oka. Zwiększa to skuteczność działania.

Zarówno preparaty w postaci kropli, jak i hydrożelu są bezpieczne. Bardzo rzadko stwierdza się uczulenia na zawarte w nich składniki. Nieco częściej mogą wystąpić reakcje alergiczne na konserwanty i stabilizatory. W przypadku osób stosujących nawilżanie oka częściej niż 4-5 razy w ciągu doby, częstość uczuleń może być większa. Jeśli dojdzie do uczulenia, lek należy zastąpić odpowiednikiem. Zwykle zawiera on inne substancje konserwujące. Niekiedy korzystna jest zmiana producenta leku.

Jednorazowe minimsy

Brak poprawy stanu oka wymusza konieczność zastosowania preparatów w formie jednorazowych ampułek zwanych minimsami. Różnią się one od większych opakowań wyższą ceną, ale są pozbawione środków konserwujących. Z minimsów powinni korzystać także ci pacjenci, którzy na co dzień dobrze tolerują postacie wielodawkowe leków, ale okresowe pojawianie się dolegliwości powoduje, że otwarte opakowanie leku nie zostanie zużyte w ciągu miesiąca. Czas otwarcia opakowania powyżej 30 dni grozi bowiem utratą sterylności i może zaszkodzić, zamiast pomóc. Tym wszystkim, którzy okazjonalnie muszą korzystać ze sztucznych łez, zdecydowanie należy polecić opakowania jednorazowe.

Kolejną korzyścią zakupu minimsów jest brak ograniczeń w ich stosowaniu przy konieczności korzystania z soczewek kontaktowych.

Noszenie soczewek kontaktowych oraz zakraplanie leków wraz z konserwantami może doprowadzić do uszkodzenia szkieł kontaktowych. Na soczewkach kontaktowych tworzą się osady z resztek konserwantów, które mogą uszkadzać rogówkę.

Niewielką uciążliwością stosowania sztucznych łez jest nieznaczne pogorszenie widzenia, które występuje tuż po podaniu leku i jest opisywane przez pacjentów jako rozmazywanie się obrazów. Przyczyną tego są różne zdolności załamywania światła przez preparat i rogówkę. Ma to miejsce na granicy faz. Producenci starają się rozwiązać ten mankament przez takie konstruowanie swoich leków, aby współczynnik załamania światła, szczególnie hydrożelów, był jak najbardziej zbliżony do współczynnika załamania światła rogówki ludzkiej.

Na szczęście, tylko niektórzy spośród pacjentów odczuwają pogorszenie widzenia. U większości z nich po zastosowaniu sztucznych łez dotychczas podsychająca rogówka pokrywa się regularnym filmem łzowym i dzięki temu warunki optyczne oka poprawiają się i pacjent odczuwa wyraźne polepszenie ostrości widzenia.

Jak stosować?
Preparaty nawilżające powinny być przyjmowane 3-4 razy dziennie, ale w szczególnych przypadkach lekarz może zalecić zwiększenie częstości przyjmowania tak, aby zakraplać je w odstępach 2-godzinnych. Ważne jest, aby w trakcie snu także wypoczywały nasze oczy. Ten cel zostanie osiągnięty wtedy, gdy przed snem do worka spojówkowego podamy krople lub zaaplikujemy żel. Osoby, które budzą się z uczuciem zalepiania bądź sklejania powiek, powinny zacząć poranną aktywność od przyjęcia sztucznych łez. Preparatów tych nie można przedawkować, prawidłowo stosowane nie dają interakcji z innymi lekami i nie należy obawiać się nawet długoletniego ich przyjmowania.

Doświadczeni okuliści wiedzą, że czasem warto spróbować różnych preparatów, aby dobrać taki, który najlepiej odpowiada danemu pacjentowi.

Warto korzystać z nowszych produktów, gdyż są coraz lepsze i bardziej zgodne z fizjologią narządu wzroku.

Nie zaniedbujmy oczu

Nawet najlepsze leki nie zapobiegną nawrotom dolegliwości, jeśli nie zmienimy trybu życia i środowiska. Środowiskiem optymalnym, to znaczy przyjaznym dla naszych oczu, są te miejsca, w których panuje odpowiednia wilgotność, temperatura i oświetlenie, a także jest zapewniona duża wymiana powietrza. Przyjmowanie właściwej ilości płynów chroni cały organizm, w tym także oczy, przed wysychaniem. Dwa litry wypijanych płynów powinny wystarczyć, choć zapotrzebowanie na nie zależy od powierzchni ciała oraz temperatury otoczenia.

Czynnikiem szkodliwym nie tylko dla płuc, serca i kieszeni jest nałóg palenia tytoniu i picia alkoholu. Używki te szkodzą także naszym oczom.

Niezwykle ważna jest również właściwa higiena miejsca pracy. Monitor komputera powinien być w odpowiedniej odległości, na odpowiedniej wysokości od naszych oczu. Wskazana jest także "gimnastyka śródlekcyjna", to znaczy, że należy co pewien czas odrywać wzrok od ekranu. Można wtedy zamknąć na chwilę powieki, kilkakrotnie zamrugać, ewentualnie wykorzystać przerwę na wpuszczenie kropli.

Osoby dużo lub często pracujące z monitorem powinny okresowo sprawdzać wzrok.

Kolejność zakraplania

Sztuczne łzy powinny być zawsze podawane na końcu. Zarówno leki przeciwjaskrowe, jak i antybiotyki należy zakraplać do worka spojówkowego (pod powiekę dolną) na ok. 10 minut przed zastosowaniem sztucznych łez.

łzy, suche oko

Dodaj nowy komentarz