Nadmiar kalorii - zabójca komórek

Wydaje się, że kilka dodatkowych porcji ciasta czekoladowego może być zgubne jedynie dla naszej sylwetki. Nie tylko! Dziś, dzięki naukowcom z Washington University w St. Louis, wiemy, że powoduje także powstanie toksycznego środowiska dla komórek organizmu, co przyczynia się do ich uszkodzenia.

W większości przypadków, gdy spożywamy zbyt wiele, tkanka tłuszczowa pochłania krążące w naszej krwi dodatkowe kalorie. Nie zawsze jednak daje sobie radę przy ogromnej ilości tłuszczu, jaką dostarcza nam współczesna dieta. W efekcie jego nadmiar krąży w naczyniach, dostarczając go do wszystkich komórek. Zaburza to funkcjonowanie ich wewnętrznych mechanizmów, co może prowadzić do apoptozy, czyli komórkowego samobójstwa. To odkrycie rzuca nowe światło na podstawy chorób serca i nerek u osób otyłych.

Atak za pośrednictwem genów

W jaki sposób otyłość zmusza nasze komórki do samobójstwa? Jean Schaffer, kardiolog z  Washington University, St. Louis, wraz z zespołem, odkryła gen rpL13a, którego produkt (cząsteczka kolistego RNA) odpowiedzialny jest za mechanizm prowadzący do apoptozy. Udowodniono wzmożoną aktywność tego genu w komórkach hodowanych na pożywkach o wysokiej zawartości kwasów tłuszczowych. Umierały one szybciej od tych, hodowanych w standardowych warunkach. Przeprowadzono również test na materiale, w którego genomie zablokowano podejrzany fragment łańcucha DNA. W wyniku tej operacji gen rpL13a został unieczynniony, a apoptoza została w znacznej mierze opóźniona. Fakt ten odnotowano także w warunkach naturalnie przyspieszających proces obumierania, jak promieniowanie jonizujące, czy obecność mediatorów reakcji zapalnej.

Nowe możliwości?

„To odkrycie zapoczątkuje nowe spojrzenie na molekularne podstawy otyłości”, twierdzi  Stuart Maxwell, biolog z North Carolina State University. Wcześniej nie przywiązywano wagi do roli cząsteczek kolistego RNA w procesie niszczenia tkanek u osób otyłych. Badania naukowców z St. Louis niosą za sobą wyraźne implikacje. Odkrycie wpływu ilości tkanki tłuszczowej na aktywność genu rpL13a nie tylko otwiera nowe spojrzenie na patomechanizm otyłości. Wskazuje również nowy cel, na który należy skierować arsenał opracowywanych dla tej, wciąż rosnącej grupy chorych, leków. Znalezienie skutecznego i bezpiecznego sposobu na hamowanie działania genu rpL13a, daje nadzieję skutecznej walki z ciężkimi chorobami, związanymi z nadmiarem tkanki tłuszczowej.

Waga problemu...

Według WHO nadwaga i otyłość wiąże się z ponad 75% przypadków cukrzycy typu2., 50% nadciśnienia tętniczego, 33% zawałów serca i udarów mózgu oraz 25% przypadków choroby zwyrodnieniowej stawów, notowanych na Świecie. W Europie na choroby związane z otyłością cierpi dziś ponad 150 milionów ludzi. Blisko 15 milionów z nich, to dzieci. W Polsce problem nadwagi dotyczy 59% mieszkańców. Co czwarty obywatel naszego kraju jest osobą otyłą.

Michał Kowalczyk

Źródło: www.sciencemag.org, WHO