Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki

Posted by redaktor | Tags: Endokrynologia |

Jeśli dolegliwości przybierają formę ostrego, długo utrzymującego się bólu w nadbrzuszu, mogą być objawem zapalenia trzustki - choroby, która może nawet zagrozić życiu.

Jeśli cierpisz na zapalenie trzustki, po wizycie u lekarza konieczna będzie odpowiednia dieta

Trzustka to nieparzysty narząd w kształcie gruszki umiejscowiony w górnej części jamy brzusznej. Jest położona z tyłu za żołądkiem i niedaleko dwunastnicy. Pełni zasadniczo dwie funkcje: dostarcza do jelita cienkiego enzymów umożliwiających trawienie pożywienia (białek, węglowodanów i tłuszczów) oraz produkuje hormony regulujące poziom glukozy we krwi (głównie insulinę). Enzymy te znajdują się w tzw. soku trzustkowym wydzielanym przez ten narząd. Sok dociera do dwunastnicy poprzez przewód trzustkowy, który uchodzi do jelita razem ze wspólnym przewodem żółciowym transportującym żółć z wątroby i pęcherzyka żółciowego.

Przyczyny choroby

Zapalenie trzustki rozwija się zwykle około 40. roku życia, a mężczyźni chorują na nie częściej niż kobiety.

Jedną z przyczyn tej choroby (zazwyczaj jej ostrej formy) są kamienie żółciowe i inne przeszkody utrudniające przechodzenie soku trzustkowego do jelita cienkiego, w wyniku czego w trzustce uczynniają się enzymy i zaczynają niszczyć tkankę, w której powstały. Rozwija się zapalenie trzustki, które w ciężkich przypadkach może stać się przyczyną krwawienia, ciężkiego uszkodzenia narządu, zakażenia i wytworzenia torbieli. Enzymy mogą również przedostawać się do krwi i poważnie uszkodzić inne narządy, np. serce, płuca czy nerki.

Schorzenie to może być także rezultatem nadużywania alkoholu, co powoduje przewlekłe zapalenie trzustki. Choroba rozwija się często po wielu latach nałogu.

Zapalenie trzustki może wywołać również infekcja wirusowa (np. świnka), niektóre leki (np. niektóre środki moczopędne, przeciwpadaczkowe czy sterydy) oraz urazy brzucha. Rzadko spotykaną przyczyną może być też nadczynność gruczołów przytarczycznych, czyli przytarczyc (nie wiadomo, dlaczego rozwija się taka postać tej choroby). Niezwykle rzadko zapalenie trzustki powstaje w wyniku skłonności dziedzicznych.

Zapalenie ostre i przewlekłe

Najważniejszym objawem zapalenia trzustki jest przeszywający ból w górnej części brzucha (w nadbrzuszu). Może on promieniować od pleców i utrzymywać się przez kilka dni. Gdy napady bólu występują we wczesnym okresie rozwoju choroby, nie wiadomo, czy mamy do czynienia z zaostrzeniem przewlekłego zapalenia trzustki, czy też z jej ostrą postacią. Objawy mogą być takie same. Z drugiej strony uszkodzenie trzustki spowodowane alkoholem może nie wywoływać żadnych objawów przez wiele lat, dopóki nagle nie wystąpi atak ostrego bólu.

W ostrym zapaleniu trzustki charakterystyczne są nagłe napady połączone z bardzo nasilonym bólem, po których trzustka może jeszcze wrócić do normalnego stanu.

W tej formie zapalenia uczynnienie enzymów trzustkowych sprawia, że zaczynają one trawić własne białko i tłuszcze. Gdy trzustka funkcjonuje prawidłowo, przedostają się one do przewodu pokarmowego (dwunastnicy), gdzie są aktywowane i uczestniczą w trawieniu składników pokarmowych dostarczanych z pożywieniem. W czasie ataku choroby ich niszczycielska siła może doprowadzić do całkowitego strawienia narządu. Oprócz bólów w nadbrzuszu chory ma gorączkę i żółtaczkę, odczuwa nudności, wymioty oraz bolesność mięśni. Następuje odwodnienie organizmu. Obserwuje się u chorego szybkie tętno i spadek ciśnienia oznaczające wstrząs. Czasami pojawia się krwawienie i zakażenie.

Chociaż ostre zapalenie trzustki może prowadzić do formy przewlekłej, to jednak u wielu pacjentów rozwija się ta ostatnia bez wcześniejszych epizodów postaci ostrej.

U chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki dochodzi do poszerzenia światła pęcherzyków, z których składa się trzustka oraz małych przewodzików. Pojawia się w nich bezpostaciowa substancja, która zatyka ich światło i przyczynia się do tworzenia zwapnień. Wokół pęcherzyków powstaje zwłóknienie. W rezultacie cały narząd ulega stopniowej degradacji.

W tej formie zapalenia trzustki w przeważającej liczbie przypadków ból ma ciągły charakter, a ataki znacznie upośledzają normalne funkcjonowanie chorego. Czasami ból ustępuje wraz z postępem choroby, gdyż trzustka przestaje produkować enzymy odpowiedzialne m.in. za pojawienie się tego objawu (niekiedy zdarza się, że w niektórych przypadkach choroby pacjent nie odczuwa w ogóle bólu).

U chorych może następować spadek masy ciała, mogą się pojawić cuchnące, luźne stolce (tzw. biegunki tłuszczowe), wymioty, nieznaczne zażółcenie powłok oraz rozwój cukrzycy, ponieważ, jak już wspomnieliśmy, trzustka wydziela insulinę odpowiedzialną za gospodarkę węglowodanową, a uszkodzenie tego narządu upośledza równocześnie wydzielanie insuliny. Spadek ciężaru ciała występuje nawet przy dobrym apetycie. Powodem jest brak wystarczającej ilości enzymów trawiących pożywienie, dlatego też składniki pokarmowe (m.in. tłuszcze) nie są normalnie przyswajane; stąd charakterystyczne biegunki tłuszczowe, o bardzo przykrym zapachu.

W przewlekłej postaci zapalenia chory przechodzi powtarzające się ataki zaostrzeń. Te napady stopniowo doprowadzają do zniszczenia trzustki, a narząd nie wraca już do stanu sprzed zaostrzenia.

Badania i rozpoznanie

Jednym z podstawowych badań umożliwiających rozpoznanie zapalenia trzustki jest oznaczenie amylazy (jeden z enzymów trzustki) w surowicy krwi i w moczu. Jej zwiększone stężenie oznacza zazwyczaj chorobę tego narządu.

Na zwykłym, przeglądowym zdjęciu rentgenowskim jamy brzusznej można dostrzec zwapnienia charakterystyczne przede wszystkim dla przewlekłej formy zapalenia związanej z nadużywaniem alkoholu. Dużym ułatwieniem w diagnostyce jest również wykonanie ultrasonografii i tomografii komputerowej, co pozwala na bezpośrednie uwidocznienie trzustki. Ultrasonografia pozwala również na ustalenie przyczyny zapalenia np. kamicy pęcherzyka żółciowego oraz przewodów żółciowych, a także powikłań tej choroby, którymi mogą być np. torbiele trzustki.

Specjalistycznym badaniem przeprowadzanym w szpitalu jest wsteczna endoskopowa cholangiografia, w czasie której za pomocą specjalnego przyrządu wstrzykuje się do przewodu trzustkowego kontrast, dzięki któremu możliwe jest dokładne zobrazowanie przebiegu tego przewodu i jego kształtu. W ostrej postaci zapalenia trzustki wykonuje się wiele innych badań.

Leczenie farmakologiczne i operacja

Ostre zapalenie trzustki wymaga umieszczenia chorego w szpitalu. Podaje się mu wtedy leki uśmierzające ból, a także zmniejszające wydzielanie soku trzustkowego (z groźnymi enzymami). W tym celu stosuje się również odżywianie pozajelitowe (do żyły), a choremu zaleca się całkowitą głodówkę. Niekiedy niezbędne jest odsysanie treści żołądkowej zgłębnikiem założonym przez nos. Jeśli lekarz podejrzewa infekcję, może zastosować antybiotyki.

Podczas leczenia należy ciągle kontrolować stan organizmu: układ krążenia i krzepnięcie, stan nerek, płuc itp. Szkodliwe enzymy trzustkowe i inne toksyny przedostają się bowiem do pozostałych narządów.

Często przed podjęciem innych działań należy wyprowadzić chorego ze wstrząsu. W niektórych ośrodkach stosuje się tzw. dializę płynu otrzewnowego, która polega na przepłukiwaniu jamy otrzewnej i usuwaniu szkodliwych wydzielin.

Niekiedy konieczna jest operacja.

Leczenie przewlekłej postaci zapalenia różni się w zależności od konkretnego przypadku. Czasami wystarczy zastosować tylko dietę niskotłuszczową (zniszczona trzustka ma kłopoty z trawieniem tłuszczów) i powstrzymywanie się od picia alkoholu.

W większości przypadków choremu podaje się enzymy trzustkowe (w tabletkach), których chora trzustka nie jest w stanie wytworzyć w dostatecznie dużej ilości. Enzymy te mają również inną ciekawą właściwość - zmniejszają wydzielanie soku trzustkowego i ciśnienie w przewodach trzustkowych, co - jak się uważa - jest jedną z głównych przyczyn rozwoju zapalenia i pojawienia się bólu.

Jeśli podczas zapalenia trzustki rozwinie się cukrzyca, włącza się także równolegle odpowiednie leczenie tej choroby (łącznie z podaniem insuliny).

Czasami w przewlekłym zapaleniu trzustki lekarz decyduje się na leczenie podobne jak w ostrym zapaleniu tego narządu. W wybranych przypadkach ulgę może przynieść leczenie chirurgiczne - usunięcie części trzustki łagodzi albo znosi przewlekle utrzymujący się ból. Taki ból zlikwidować może również drenowanie (usuwanie zawartości) poszerzonych przewodów trzustkowych.

trzustka, hormony

Komentarze

Ula (niezweryfikowany) sob., 01/28/2012 - 19:15

Mam niespełna 17 lat czytajac wszystkie objawy wydaje mi sie ze moja trzustka nie funkcjonuje prawidlowo. odczuwam bol, ktory juz nie raz czulam (nie byl to pierwszy raz) . Boje sie ze gdy pojde do lekarza on powie ze to nie jest nic groznego i odesle mnie do domu.. Czy mam sie udac od razu do szpitala? co moge zrobic?
Anna (niezweryfikowany) pt., 02/10/2012 - 21:34

Mam 18 lat i jestem po ostrym zapaleniu trzustki mam także torbiela na główce trzustki przyczyna jest nie znana... pozdrawiam
Marian Z. (niezweryfikowany) pt., 03/02/2012 - 16:58

Mam od pewnego czasu bóle pleców,były one i kiedyś ,ale nie tak uciążliwe.Teraz boli mnie to bardzo.Nie uzywam żadnych środków przeciw bólowych ,jestem ich przeciwnikiem. Ale słyszałem ,że ból taki może być spowodowany zapaleniem trzustki. Inne objawy miały kiedys miejsce ,a teraz nie mogę zjeść np rosołu ,pomidorowej zupy ,które sa bardziej tłuste ,mam od razu biegunkę. Taki stan trwa wiele lat.Lekarze jak dotąd nie odkryli u mnie przyczyny ,ale leczą same skutki .Co zrobic ,żeby zdiagnozować powód tych bóli.Czy mogą one być spowodowane stanem zapalnym trzustki.Ból zlokalizowany jest lekko powyżej nerek ,ale bardziej po środku przy kręgosłupie.
sandra (niezweryfikowany) czw., 03/22/2012 - 13:23

Witam ja miałam 3tyg temu bardzo silny ból w okolicy serca. Taki silny ból utrzymywał się przez 5godz. mimo przyjmowania tabletek przeciwbólowych. Udałam się do lekarza tam zrobili mi EKG- wszystko było w porządku, lekarka powiedziała że to prawdopodobnie nerwoból, przepisała mi silne leki przeciwbólowe i osłonowe. Ból zrobił się mniejszy ale nadal jest odczuwalny, leków nie biorę już bo boje się że mogą jeszcze zaszkodzić. Nie dostałam skierowania na żadne badania. Najpierw podejrzewałam że to może być serce. Ale myśle że to co innego, a teraz natknęłam się na ten materiał o trzustce. Często rano miałam odruchy wymiotne, przed wystąpieniem tego bólu myślałam że to normalne dużo osób nie może patrzeć rano na śniadanie. Teraz mnie to zastanawia. Ból który odczuwam teraz jest niżej pod piersią odczuwalny zwłaszcza w nocy przy przewracaniu na bok oraz przy kasłaniu. Czy to mogą być objawy że mam problemy z trzustką? Bardzo proszę o pomoc. Jakie badania mogę wykonać żeby cokolwiek się dowiedzieć.
tomektalus@onet.eu (niezweryfikowany) czw., 07/19/2012 - 07:48

objawy mogą wskazywać na kamienie w woreczku żółciowym
INKA (niezweryfikowany) pon., 03/26/2012 - 20:35

CYT: "Jednym z podstawowych badań umożliwiających rozpoznanie zapalenia trzustki jest oznaczenie amylazy (jeden z enzymów trzustki) w surowicy krwi i w moczu. Jej zwiększone stężenie oznacza zazwyczaj chorobę tego narządu."
karol (niezweryfikowany) wt., 03/27/2012 - 01:54

Mam 18 lat. Mam probly trawienne i zastanawiam sie czy moze to byc spowodowane przewleklym zapaleniem trzustki. Dzien po wypiciu alkoholu w nawet nie wielkiej ilosci czuje sie okropnie boli mnie brzuch po lewej stronie ,mam stan podgoraczkowy, wzdecia oraz okropne pragnienie , taki stan utrzymuje sie przez kilka dni. Klopoty trawienne rowniez wystepuja jak nie pije ale nie sa takie ostre. Wyniki krwi mam w normie i usg tez nic nie wykazalo dodam ze naduzywalrm alkoholu od lat
natalia (niezweryfikowany) wt., 04/17/2012 - 11:35

witam :) Mam 22 lata od pewnego czasu też mam straszne klucie w okolicy trzustki ale stosuje do tej pory diety tragiczne ból niekiedy jest bardzo ostry a nie kiedy lekki po wysiłku fizycznym, mam także bardzo duze bole pleców jak dlugo stoje czy klękam bol jest wręcz nie do opisania robi mi się nie dobrze i mam straszne zawroty głowy co to może byc prosze o pomoc ... pozdrawiam
redaktor śr., 04/18/2012 - 10:54

należy natychmiast zgłosić się do lekarza.
isuunia (niezweryfikowany) wt., 06/12/2012 - 19:00

mysle ze to bol trzustki. od jakiegos czasu ona mnie boli. bol jest pszeszywajacy. co mam zrobic ?
redaktor śr., 06/13/2012 - 16:08

Jak najszybciej zgłosić się do lekarza.
stary kret (niezweryfikowany) śr., 08/22/2012 - 16:55

Czy po operacji ostrego zapalenia trzustki powinienem zażywać kreon do wszystkich posiłków czy może całkiem go odstawić? Nadal odczuwam bóle czasem nawet silne. Czym mogę je bezpiecznie wyeliminować (np. czy solpadeina jest grożna dla trzuski? Pytam bo wizytę u gastrologa mam dopiero za trzy tygodnie a problem już teraz. Dziękuję za wszelkie ewentualne info.

Dodaj nowy komentarz