Stany przedrakowe skóry

Stany przedrakowe skóry

Posted by redaktor | Tags: Choroby skóry, Nowotwory |

Zmiany chorobowe skóry, w obrębie których mogą się rozwijać nowotwory, nazywamy stanami przedrakowymi. Z powodu istniejącego zagrożenia powinny być one radykalnie leczone. 

Najogólniej stany przedrakowe można podzielić na dwie grupy - w zależności od częstości rozwijania się na ich podłożu nowotworów.

To może być nowotwór

Niektóre stany przedrakowe dość często stanowią punkt wyjścia dla nowotworów skóry:

  • rogowacenie starcze

Nazywane jest także rogowaceniem słonecznym. Najczęściej powstaje u osób starszych lub przewlekle narażonych na działanie promieni słonecznych. Zwykle obydwa te procesy nakładają się na siebie. Czasami zmiany skórne występują też u osób młodszych. Niejednokrotnie jest to związane z wykonywanym zawodem lub uprawianym sportem (żeglarze, rolnicy).

Zmiany lokalizują się najczęściej na skórze twarzy i głowy (zwłaszcza na skroniach, uszach, czole, łysinie u mężczyzn), dłoni, rzadziej na podudziach albo przedramionach. Skóra jest sucha i łuszczy się, ma szaro-żółte zabarwienie, przebarwienia i odbarwienia, jest mało sprężysta, pokryta głębokimi zmarszczkami, pogrubiała przy nadmiernej ekspozycji na słońce lub ścieńczała w przypadku zmian starczych.

W tak zmienionej skórze pojawiają się pojedyncze lub mnogie ogniska rogowacenia słonecznego. Wyglądają one jak suche zrogowacenia, czasami o nierównej powierzchni, zwykle o średnicy kilku milimetrów. Zrogowacenia przylegają ściśle do skóry, a w przypadku ich zdrapania obnaża się różowa, sącząca lub lekko krwawiąca powierzchnia. Wykwity takie mogą utrzymywać się wiele lat. W części przypadków rozwijają się z nich jednak raki podstawno- lub kolczystokomórkowe. O przekształcaniu się rogowacenia słonecznego w nowotwór świadczy jego powiększanie się, naciekanie podstawy (obwódka zapalna, stwardnienie) i skłonność do krwawienia, pojawiająca się nawet po tak drobnym urazie, jak wytarcie skóry ręcznikiem.

Leczenie powinno być poprzedzone pobraniem wycinka do badania histopatologicznego. W razie stwierdzenia utkania nowotworowego zmianę należy usunąć chirurgicznie lub głęboko zamrozić płynnym azotem. Same rogowacenia słoneczne najczęściej zamraża się, a potem stosuje kremy zawierające kwas witaminy A lub cytostatyk.

  • róg skórny

Jest odmianą rogowacenia słonecznego; może dotyczyć także dzieci. U osób dorosłych pojawia się z tych samych przyczyn co rogowacenie starcze. U dzieci róg skórny może powstawać na podłożu stanu zapalnego i długiego drażnienia, ale nie jest zaliczany do stanów przedrakowych.

Róg skórny to także nawarstwienie rogowe, tak obfite, że aż tworzące różnego kształtu stożkowate twory. Zwykle nie są to zmiany duże, ich podstawa ma średnicę kilku milimetrów, ale kształtem mogą rzeczywiście przypominać rogi zwierzęcia.

Kolor ich jest żółtawy lub brunatny. Podstawa rogów skórnych jest zwykle lekko nacieczona. U osób starszych w 10-20% przypadków z rogów skórnych rozwijają się nowotwory kolczystokomórkowe.

Rogi skórne powinny być usuwane chirurgicznie i badane histopatologicznie. W razie stwierdzenia utkania nowotworowego zabieg chirurgiczny należy poszerzyć, zastosować głębokie zamrażanie lub laseroterapię.

  • skóra pergaminowata i barwnikowa (xeroderma pigmentosum)

Jest to bardzo ciężkie schorzenie o podłożu genetycznym. Dziedziczy się je w sposób autosomalny recesywny, co w uproszczeniu oznacza, że do jego wystąpienia jest niezbędne odziedziczenie dwóch "chorych" genów, po jednym od każdego z rodziców. W rzeczywistości dziedziczenie tej, jak i innych chorób nie jest tak proste, stąd nie u wszystkich osób choroba jednakowo ciężko się objawia. Występuje częściej u dzieci rodziców spokrewnionych. W większości przypadków polega na defekcie enzymu "naprawiającego" DNA komórkowe, uszkodzone działaniem promieni nadfioletowych. W efekcie skóra chorych od wczesnego dzieciństwa, od pierwszej ekspozycji na działanie słońca jest w znacznym stopniu pozbawiona możliwości naprawczych. Stąd bardzo szybko dochodzi do rozwoju różnych nowotworów skóry: mięsaków, brodawczaków, raków i czerniaków.

Skóra chorych cechuje się występowaniem licznych piegów, przebarwionych i odbarwionych plam, pajączkowatych rozszerzeń naczyń krwionośnych, zaników. W ciężkich postaciach schorzenia zmianom skórnym mogą towarzyszyć inne zaburzenia rozwojowe dotyczące przede wszystkim ośrodkowego układu nerwowego. Najczęściej chorzy umierają bardzo młodo z powodu przerzutów rozwijających się w skórze nowotworów.

Nie znamy sposobów leczenia tej choroby. Niezbędne jest unikanie nasłoneczniania skóry i stosowanie kremów z filtrami UVA i UVB o wskaźniku ochrony minimum 30. Zapobiegawczo podaje się doustnie retinoidy, a już powstałe zmiany nowotworowe i przednowotworowe leczy się krioterapią lub chirurgicznie.

  • radiodermit

Promienie rentgenowskie, stosowane w celach leczniczych lub działające na skórę osób mających z nimi kontakt zawodowo, mogą powodować zmiany noszące nazwę odczynów porentgenowskich (radiodermitis). Odczyny te bywają ostre lub przewlekłe. Nowotwory rozwijają się zwykle w zmianach przewlekłych. Skóra jest zanikła i twarda z licznymi przebarwieniami i odbarwieniami oraz rozszerzeniami naczyń krwionośnych. Na jej podłożu pojawiają się ogniska zrogowaceń, popękania i bardzo trudno gojące się owrzodzenia. Te ogniska w 20% przypadków przekształcają się w zmiany nowotworowe.

Leczenie radiodermitu jest bardzo trudne. Stosuje się ogólnie witaminy, a miejscowo maści zawierające heparynę. W razie wystąpienia trudno gojących się owrzodzeń nierzadko konieczna jest interwencja chirurgiczna. Zrogowacenia usuwa się także chirurgicznie lub zamraża płynnym azotem.

  • rogowacenie chemiczne

Wywołują je związki arsenu lub przetwory smoły pogazowej (dziegcie) i nie oczyszczona parafina. Rogowacenie arsenowe pojawia się jako uboczne działanie leków zawierających arsen lub u osób mających kontakt z arsenem zawodowo. Zmiany te mogą pojawić się nawet po kilkudziesięciu latach. Rogowacenie arsenowe dotyczy głównie twarzy oraz dłoni i stóp (przede wszystkim ich powierzchni wewnętrznych). Rogowacenie smołowcowe powstaje zwykle u osób zawodowo mających kontakt z pochodnymi smoły. Pojawia się najczęściej na skórze dłoni, twarzy i moszny. Nowotwory rozwijają się częściej na rogowaceniu arsenowym niż smołowcowym.

Leczenie tych zrogowaceń polega na usuwaniu chirurgicznym lub zamrażaniu płynnym azotem. Bardzo liczne zmiany próbuje się leczyć zewnętrznie preparatami zawierającymi cytostatyki lub kwas witaminy A.

  • rogowacenie białe (leukoplakia)

Może pojawiać się w jamie ustnej na błonie śluzowej policzków, na języku i wargach. Lokalizuje się też na narządach płciowych - u kobiet dotyczy głównie warg sromowych, a u mężczyzn napletka i rowka zażołędnego.

Rozwojowi leukoplakii w jamie ustnej sprzyja jej zła higiena, palenie tytoniu, przewlekłe drażnienie niedopasowanymi protezami lub zębami próchniczymi. Na sromie zmiany pojawiają się częściej u kobiet starszych i cierpiących na marskość sromu. U mężczyzn nierzadko towarzyszy marskości żołędzi. U kobiet zmiany są częstsze na narządach płciowych niż w jamie ustnej, u mężczyzn odwrotnie.

Rogowacenie białe ma postać zmleczałych plam lub smug nabłonka o nieco szorstkiej, pobruzdowanej powierzchni. Czasami leukoplakia ma charakter brodawkujący lub w jej obrębie pojawiają się drobne nadżerki. Rogowacenie białe może przebiegać bezobjawowo albo powodować uczucie wysychania i ściągania śluzówek, a czasem pieczenia. Leukoplakie nawet w połowie przypadków mają tendencję do przechodzenia w nowotwory, jeśli zlokalizowane są na sromie. W jamie ustnej około 10% leukoplakii przechodzi transformację nowotworową.

Rozpoczynając leczenie rogowacenia białego, należy przede wszystkim usunąć czynniki drażniące: dopasować protezy, wyleczyć chore zęby, nie palić tytoniu, zachować higienę jamy ustnej. Zewnętrznie stosuje się roztwory zawierające kwas witaminy A. Zmiany o charakterze brodawkującym leczy się przez zamrażanie płynnym azotem lub chirurgicznie.

Mniejsze zagrożenie

Stany przedrakowe, w których powikłanie w postaci rozwoju raka jest rzadsze, to niektóre odmiany blizn po oparzeniach lub przewlekłych stanach zapalnych.

Blizny pooparzeniowe zaliczane do stanów przedrakowych to przede wszystkim blizny przerosłe. Jako typowy przykład przewlekłych, bliznowaciejących zmian zapalnych stanowiących czasami punkt wyjścia raka skóry wymienia się zwykle blizny powstające po przebytej gruźlicy skóry, a właściwie jej odmiany toczniowej. Obecnie schorzenie to jest spotykane bardzo rzadko, tak jak i rzadsze są zachorowania na gruźlicę.

skóra

Dodaj nowy komentarz