Stawy do wymiany

Stawy do wymiany

Posted by redaktor | Tags: Choroby reumatyczne |

Niektóre przypadki choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego wymagają leczenia operacyjnego - wstawienia endoprotezy, czyli sztucznego stawu. 

Bardziej szczegółowych informacji dotyczących stawu biodrowego szukaj w: Zwyrodnienie biodra i kolana

Pierwsze próby zastosowania endoprotez podjęto pod koniec XIX w. Materiałami, których wtedy użyto, były platyna, kość słoniowa, srebro. Zabiegi te kończyły się niepowodzeniem z powodu niskiej aseptyki i prostoty budowy wszczepów. Dopiero w latach czterdziestych XX w. rozpoczęto ponowne próby zastosowania implantów. Jednak brak biologicznie obojętnych, trwałych i opornych na korozję materiałów powodował szybkie niszczenie endoprotez.

Lata sześćdziesiąte przyniosły gwałtowny rozwój endoprotezoplastyki. Wprowadzenie polietylenu, cementu akrylowego, nowych stopów metali, antybiotykoterapii było krokiem milowym w dziedzinie chirurgii rekonstrukcyjnej. Rozpoczęła się era endoprotezy stawu biodrowego. Zaczęto stosować ceramikę do produkcji głów części udowych, specjalnie utwardzany polietylen do panewek stawu, napylanie powierzchni endoprotez tytanem czy hydroxyapatytytem. W latach osiemdziesiątych zastosowano nowe techniki mieszania i wprowadzania cementu kostnego do łożyska kostnego. Wprowadzanie tej techniki podnosi koszty procedury, ale daje lepsze rezultaty.

Endoprotezy stawów biodrowych (w zależności od sposobu mocowania) dzielimy na cementowe i bezcementowe.

Dlaczego bolą stawy?

W Polsce na choroby układu ruchu cierpi ok. 8 mln ludzi, a ok. 0,5 mln na choroby reumatoidalne. Potocznie mianem reumatyzmu określa się wszelkie bóle stawów. Bóle te mogą mieć różne przyczyny. Najczęstszą jest choroba zwyrodnieniowa (osteoarthrosis), która charakteryzuje się zniszczeniem chrząstki stawowej. Dochodzi do martwicy tkanki kostnej podchrzęstnej, kość staje się sztywna, powstają mikrozłamania powodujące uszkodzenie stawu i zapalenie błony maziowej wyścielającej staw. W wielu przypadkach przyczynami choroby zwyrodnieniowej stawu jest jego wadliwa budowa anatomiczna (np. staw biodrowy dysplastyczny), stany pourazowe, zaburzenia ukrwienia (np. jałowa martwica głowy kości udowej), stany pozapalne. Najczęściej jednak nie można stwierdzić przyczyny jej powstania.

Choroby reumatoidalne (zwykle zwane gośćcem stawowym) to ok. 200 jednostek chorobowych, których przyczyną są zaburzenia autoimmunologiczne (organizm zwraca się przeciwko sobie) lub metaboliczne - przemiany materii (np. dna moczanowa potocznie zwana podagrą).

Rozpoznanie

W diagnozowaniu choroby reumatoidalnej i w walce z nią bardzo ważne są badania: kliniczne, laboratoryjne i obrazowe (rtg., usg., rezonans magnetyczny), które pozwalają na określenie jednostki chorobowej. Leczeniem chorych na chorobę zwyrodnieniową lub reumatoidalną powinien zajmować się zespół wykwalifikowanych pracowników ochrony zdrowia - reumatolog, fizyko- i kinezyterapeuta, ortopeda oraz psycholog.

Choroby reumatoidalne w większości dotyczą ludzi młodych lub w wieku średnim, u których przy szybko postępującej destrukcji stawów konieczne jest wczesne leczenie operacyjne.

Z pomocą chirurga

Dzięki nowym lekom i sprawdzonym od lat technikom operacyjnym współczesna medycyna skutecznie pomaga walczyć z bólami i zniekształceniami stawów.

Leczenie operacyjne polega na wykonywaniu zabiegów profilaktycznych, które opóźniają niszczenie stawów (np. synowektomie - usunięcie przerośniętej błony maziowej ze stawu), a także zabiegów rekonstrukcyjnych - stosowanie sztucznych stawów. Z powodu destrukcji wielu stawów chorym wszczepia się kilka endoprotez (stawy biodrowe, kolanowe, stawy ramienne, łokciowe). Postępowanie takie umożliwia im dalszą naukę, pracę czy wykonywanie codziennych czynności. Jakość tkanki kostnej jest głównym kryterium zastosowania danego typu endoprotezy. W tkance kostnej osteoporotycznej wykorzystuje się endoprotezy mocowane za pomocą cementu, a bezcementowe stosuje się u ludzi młodych, z dobrą tkanką kostną.

Większość znanych na świecie firm stosuje te same lub podobne materiały oraz podobne sposoby kotwiczenia implantów. W dużej mierze długość "przeżycia" endoprotezy zależy więc od prawidłowego dopasowania jej do chorego, nienaganności techniki operacyjnej, doświadczenia chirurga i sposobu użytkowania endoprotezy przez chorego. Z powyższych powodów zabiegi te powinny być wykonywane w ośrodkach specjalistycznych.

Stawy kolanowe

Staw kolanowy jest drugim, po stawie biodrowym, najczęściej wymienianym stawem. Wprowadzenie w połowie lat 70. na rynek medyczny endoprotezy kondylarnej (odtwarzającej ruch anatomiczny w stawie kolanowym) spowodowało rozwój tej techniki operacyjnej.

W zależności od stopnia destrukcji stawu kolanowego stosuje się trzy typy endoprotez.

  • Endoproteza kondylarna jest używana przy zachowanych więzadłach krzyżowych i pobocznych stawu kolanowego. Zabieg wymaga niewielkiego usunięcia kości, gdyż ta endoproteza zastępuje tylko powierzchnie stawowe.

  • Przy znacznym zniszczeniu stawu, zaburzeniach osi kończyny i zniszczeniu więzadeł stosuje się endoprotezy półzwiązane, które - oprócz ruchu zgięcia i prostowania - zachowują ruchy rotacyjne, bardzo ważne z punktu widzenia biomechaniki całej kończyny dolnej.

  • Najstarsze i obecnie bardzo rzadko używane endoprotezy związane (zawiasowe) umożliwiają ruchy tylko w jednej osi (wyprost i zgięcie).

Podobnie jak przy endoprotezach stawów biodrowych wszczep mocuje się do łożyska kostnego za pomocą cementu akrylowego lub (rzadziej) osadza się go metodą bezcementową.

Przed operacją

Pacjent musi mieć wykonane podstawowe badania krwi, moczu, rtg. klatki piersiowej, oznaczoną grupę krwi, przeprowadzoną ocenę stanu naczyń obwodowych.

Pewne schorzenia, np. żylaki kończyn dolnych, stanowią przeciwwskazanie do leczenia ortopedycznego i powinny być usunięte. Wszelkie infekcje (drogi moczowe, zęby, migdałki, zmiany ropne na skórze) muszą być wyleczone, a nadciśnienie tętnicze wyrównane.

Decyzja co do typu i rodzaju endoprotezy, która ma być zastosowana, należy do chirurga.

Po operacji

Rehabilitacja w okresie pooperacyjnym jest bardzo ważnym elementem leczenia. Umożliwia choremu powrót do uzyskania prawidłowego zakresu ruchu w sztucznym stawie. Po endoprotezie stawu biodrowego chory wstaje z łóżka w 2. dobie, a po endoprotezoplastyce stawu kolanowego w 4.-5. dobie. W obu przypadkach ćwiczenia ruchowe zaczynają się w 2. dobie pooperacyjnej. W zależności od typu endoprotezy chory chodzi za pomocą kul łokciowych od 3 do 6 miesięcy.

W celu uzyskania długotrwałego dobrego wyniku trzeba zwrócić uwagę na sposób korzystania ze sztucznych stawów. Unikanie chodzenia po schodach, przeciążania kończyn, siadanie na odpowiednio wysokich siedziskach to tylko najważniejsze elementy ochrony endoprotezy. Chory powinien być zawsze poinformowany przed leczeniem operacyjnym o sposobie użytkowania wszczepu.

Jakie potrzeby?

Dzięki prof. A. Góreckiemu, podjęto próby oszacowania zapotrzebowania i określenia liczby implantowanych endoprotez w Polsce. Uważa on, że w Polsce powinno się wykonywać rocznie ok. 30 tys. endoprotez stawu biodrowego i 15 tys. stawu kolanowego. Jednak dane te są nadal niepełne. W roku 1999 wykonano ok. 6700 endoprotez stawu biodrowego, 598 stawu kolanowego i 431 wymian endoprotez. Na tle innych krajów liczby te są bardzo niskie. W Czechach na przykład implantuje się ok. 9000 stawów biodrowych i 2300 stawów kolanowych rocznie. Liczby w krajach zachodnich są kilkanaście razy większe. Obecnie okres oczekiwania na ten typ zabiegu operacyjnego w Polsce wynosi ok. 3 lat.

Przyszłością w walce z chorobami niszczącymi stawy jest inżynieria tkankowa. Stosując tę skomplikowaną technikę, być może już wkrótce, będzie można wyhodować i przeszczepiać całe stawy. Póki co, jeszcze przez wiele lat jedynym i skutecznym leczeniem choroby zwyrodnieniowej będzie stosowanie sztucznych stawów.

Ceny endoprotez:

  • stawu biodrowego cementowa - ok. 2600-3500 zł
  • stawu biodrowego bezcementowa - ok. 5000-9000 zł (w zależności od firmy)
  • endoproteza stawu kolanowego - ok. 5400-10 000 (w zależności od typu).

W niektórych przypadkach, np. przy wymianie endoprotezy czy w chorobie nowotworowej, ceny implantów wynoszą 30 tys. złotych i więcej.

Przy dużej destrukcji stawu koszt leczenia operacyjnego wzrasta ok. dwukrotnie, wydłuża się okres rehabilitacji i skraca żywotność endoprotezy, nie wspominając już o cierpieniu fizycznym i psychicznym chorego oczekującego w kolejce na zabieg.

stawy

Dodaj nowy komentarz